Trên thực tế, việc Mỹ nhắm mục tiêu vào TQ và xoay trục ngoại giao sang châu Á đã thay đổi rõ rệt cán cân quyền lực tại đây. Các nước quanh Biển Đông bắt đầu phòng vệ để đối phó với TQ. Singapore lâu nay muốn giữ thế trung lập nay đã âm thầm trở thành đối tác quân sự quan trọng của Mỹ. Indonesia gia tăng ngân sách quốc phòng 20% vào năm 2020 và tăng thêm 21% trong năm 2021. Ngay cả Philippines, nước từng muốn làm thân TQ trong hầu hết nhiệm kỳ của Tổng thống Rodrigo Duterte, giờ đây đã tái khẳng định phần chủ quyền của mình ở Biển Đông và gia tăng các hoạt động tuần tra trên không và trên biển.

Tham vọng của TQ cũng đang kích động những đáp trả bên ngoài khu vực Đông Á, trải dài từ Úc cho đến Ấn Độ và châu Âu. Bất cứ nơi nào Bắc Kinh lấn tới, nơi đó có những đối thủ, ngày càng đông, đẩy họ lùi lại.

Việc tái xuất hiện của nhóm “Bộ tứ kim cương” (QUAD – gồm Mỹ, Nhật, Úc, Ấn Độ) lại là một tất yếu khác đánh dấu sự liên kết ngày càng chặt chẽ của cộng đồng quốc tế trong nỗ lực chặn đứng cuộc trỗi dậy nguy hiểm của TQ. Liên minh mới AUKUS (gồm Úc, Anh, Mỹ) được thành lập cũng nhằm đương đầu với Bắc Kinh.

Cùng lúc đó, nhóm bảy nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) do Mỹ lãnh đạo cũng đưa ra những lập trường cứng rắn hơn về Đài Loan và những vấn đề nhạy cảm khác trong quan hệ với TQ như Hong Kong và Tân Cương. “Dĩ nhiên, hợp tác đối phó với TQ lúc này vẫn chưa thực sự mạnh mẽ, vì nhiều nước vẫn đang lệ thuộc vào thương mại với Bắc Kinh. Nhưng những liên minh chằng chịt này rồi sẽ có thể tạo thành một vòng thòng lọng siết chặt TQ” – bài viết khẳng định.•

 

Theo GS Beckley và GS Brands, hiện TQ có tổng cộng hơn 50 TP ma – những trung tâm đô thị khổng lồ có đủ cao tốc lẫn dinh thự và nhà cửa nhưng không có người ở. Khoảng 2/3 các dự án hạ tầng cơ sở ở TQ hiện nay không thể thu hồi vốn xây dựng. Kết quả không có gì đáng ngạc nhiên là nợ nần vượt tầm kiểm soát. Nợ công của TQ đã tăng tám lần từ năm 2008 đến 2019. Khi các bong bóng bất động sản do đầu tư công không hiệu quả tạo ra, sụp đổ thì sẽ hình thành những giai đoạn suy thoái kéo dài.

Nên hiểu ra sao về một Trung Quốc đã qua đỉnh phát triển?

Rõ ràng các thông tin của bài viết cho thấy TQ thực sự là cường quốc đã nổi lên, chứ không còn đang trỗi dậy nữa. TQ có thể đã từng nắm giữ khả năng địa chính trị thật sự đáng lo ngại, song thời kỳ huy hoàng nhất của TQ đã qua. Việc phân biệt được hai điểm này rất quan trọng bởi nó giúp lãnh đạo các nước nên hoạch định chính sách về TQ như thế nào trong vài năm tới.

Đối với Mỹ, đây có lẽ sẽ là tin vui nhất bởi khả năng bị TQ vượt qua mặt đang ngày càng giảm đi theo thời gian và chiến lược hiện tại đang phát huy hiệu quả. Còn với những nước xung quanh TQ, khi nước này suy thoái đến một mức độ nào đó thì an ninh khu vực sẽ trở nên dễ thở hơn, mở đường cho những đối thoại tích cực và hiệu quả hơn.

Dù vậy, GS Michael Beckley và GS Hal Brands vẫn không loại trừ khả năng TQ có thể sẽ tiếp tục hung hăng lấn tới trong tương lai vì họ vẫn đang rất tự tin rằng mình vẫn đang trỗi dậy. Bắc Kinh lúc này vẫn nghĩ rằng tình hình COVID-19 và bất ổn chính trị tại Mỹ là cơ hội cho mình. Bên cạnh đó, quyết tâm trỗi dậy này một phần cũng đến từ nhận thức rằng nếu không đi nhanh thì TQ sẽ không còn nhiều thời gian nữa. Điều gì sẽ xảy ra khi một quốc gia muốn thiết lập lại trật tự thế giới đi đến kết luận rằng họ sẽ thất bại nếu chỉ dùng biện pháp ôn hòa?

Đối chiếu kinh nghiệm lịch sử và cách hành xử hiện nay của TQ đều cho thấy câu hỏi trên sẽ dẫn đến đáp án không có gì là tốt đẹp và dễ dẫn tới chiến tranh nếu các bên không có biện pháp kiềm chế.

.
Vĩ Cường – Phapluatonline