• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 897 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 897 other followers

Socrates bàn về ngụy biện: Người sạch sẽ và người dơ dáy, ai sẽ tắm trước?

Triết gia Hy Lạp cổ đại Socrates được mệnh danh là bậc thầy về lý luận, truy vấn. Ông có một phương pháp biện luận rất hay là đưa ra một loạt câu hỏi, từ đó rút ra chân lý. Những câu hỏi của ông thoạt nghe rất đơn giản nhưng lại bao hàm đạo lý rất thâm sâu, ví dụ như: “Một người rất sạch sẽ, một người thì rất dơ dáy. Tôi mời hai người họ đi tắm, thử hỏi ai sẽ đi tắm trước?“.

Nhà hiền triết Socrate sống vào thời Hy Lạp cổ đại. (Ảnh theo humanistischverbond.nl)Nhà hiền triết Socrates

Dưới đây là cách lý giải của Socrates về NGỤY BIỆN

Ngụy biện là gì?

Trong một lần lên lớp, các học sinh của nhà hiền triết Socrates đã thỉnh giáo ông rằng:

“Thưa thầy, thầy có thể lấy ví dụ thực tế để nói rõ  thế nào là NGỤY BIỆN  không ạ?”- 

Ngài Socrates suy nghĩ một chút, sau đó nói:

– Giả sử có hai người đến nhà thầy làm khách, một người SẠCH SẼ tươm tất, còn người kia BẨN THỈU xuề xòa.  Nếu mời hai người này đi tắm, các em thử nghĩ xem, hai người họ ai sẽ đi tắm trước ?

Một em học sinh lớn tiếng nói: “Điều này mà thầy còn phải hỏi sao, tất nhiên là NGƯỜI BẨN THỈU kia rồi ạ!”

– Sai rồi, là NGƯỜI SẠCH SẼ kia.  Bởi vì người sạch sẽ kia đã DƯỠNG THÀNH THÓI QUEN thích tắm gội.  Còn người bẩn thỉu lại cho rằng KHÔNG CẦN phải tắm.

Nói rồi ông hỏi lại lần nữa:

 – Hãy nghĩ thử đi, rốt cuộc ai sẽ ĐI TẮM TRƯỚC đây ?

Hai em học sinh đồng thanh:

   – Là NGƯỜI SẠCH SẼ kia.

Socrates lại phản bác nói:

    – KHÔNG ĐÚNG, là người bẩn thỉu kia.  Bởi vì người bẩn thỉu càng CẦN PHẢI TẮM GỘI hơn người sạch sẽ kia.

Sau đó, Socrates  hỏi thêm lần nữa:

    – Vậy trong hai người rốt cuộc ai sẽ ĐI TẮM TRƯỚC đây ?

Ba em học sinh lớn tiếng trả lời như lần thứ nhất:

   – Là NGƯỜI BẨN THỈU.

Một lần nữa Socrates lại nói:

 – Lại sai nữa rồi, dĩ nhiên là CẢ HAI người đều SẼ ĐI TẮM.  Bởi người sạch sẽ có THÓI QUEN TẮM GỘI, còn người bẩn thỉu kia thì CẦN PHẢI ĐI TẮM.  Thế nào, rốt cuộc ai sẽ là người đi tắm trước đây ?

Lần này bốn em học sinh lưỡng lự trả lời:

   – Thế thì xem ra HAI NGƯỜI ĐỀU SẼ ĐI TẮM.

Socrates giải thích:

            – Không đúng, cả hai đều sẽ không tắm.  Bởi vì người bẩn thỉu KHÔNG CÓ thói quen tắm gội, còn người sạch sẽ kia thì vốn KHÔNG CẦN phải tắm.

Lời thầy nói đều có đạo lý cả, nhưng chúng em rốt cuộc nên phải hiểu thế nào đây?” Các học sinh có vẻ bất mãn nói:

            – Mỗi lần thầy nói đều khác nhau, nhưng lại đều đúng, chúng em rốt cuộc nên hiểu thế nào đây ?

Socrates bấy giờ mới nói:

            – Đúng vậy, về hình thức là dùng THỦ ĐOẠN SUY LUẬN CHÍNH XÁC nhưng thực tế lại trái với QUY LUẬT KHÁCH QUAN.  Đưa ra kết luận nghe thấy đúng nhưng lại là sai, đấy chính là NGỤY BIỆN !Thủ đoạn ngụy biện thông thường là thay đổi luận đề, bịa đặt luận cứ, luận chứng vòng vo, suy luận máy móc, nói to nói nhiều để lấn át lẽ phải, cắt câu lấy nghĩa (lấy một câu trong lời nói của người khác rồi giải thích theo ý mình)…”

LỖI LOGIC TRONG NGỤY BIỆN 

Người rất sạch sẽ và người rất dơ dáy, ai sẽ tắm trước?', câu hỏi ...

 

Các học sinh lại đặt câu hỏi:

            – Thưa thầy, ngụy biện có phải là CỐ Ý luận chứng cho LÝ LẼ SAI nào đó và SAI LẦM KHÁCH QUAN trong đó thật không dễ phát hiện.  Vậy làm sao để nhìn thấy sai lầm khách quan trong nguỵ biện đó ạ ?

Socrates suy nghĩ một lúc rồi nói:

            – Có hai người công nhân cùng nhau chui vào SỬA ỐNG KHÓI.  Khi họ chui từ ống khói ra, một người thì RẤT SẠCH SẼ, còn một người thì muội than NHEM NHUỐC khắp người.  Thầy hỏi các em, ai sẽ đi tắm trước đây ?

Tất cả học sinh ngập ngừng trả lời:

            – Đương nhiên là người công nhân BỊ LẤM BẨN khắp người sẽ ĐI TẮM TRƯỚC.

Socrates nói:

            – Thật vậy ư?  Các em hãy chú ý, người sạch sẽ thấy người kia lấm bẩn khắp người anh ta nghĩ rằng từ ống khói chui ra SẼ RẤT BẨN.  Còn người kia NHÌN SANG thấy đối phương rất sạch sẽ thì lại NGHĨ RẰNG bản thân mình cũng rất sạch sẽ.  Bây giờ thầy hỏi các em, ai sẽ là người tắm trước ?

Hai học sinh phấn khích tranh nhau:

            – Ồ, em biết rồi !  Vậy nhất định là người công nhân sạch sẽ đó sẽ CHẠY ĐI TẮM GỘI trước.

Cuối cùng Socrates chậm rãi nói:

            – Những câu trả lời đó đều KHÔNG ĐÚNG.  Hai người đều cùng chui từ ống khói đó ra, làm sao người này thì sạch sẽ, người kia thì nhem nhuốc bẩn thỉu được.  Đây gọi là trái với QUY LUẬT KHÁCH QUAN, dẫn tới SAI LẦM KHÁCH QUAN trong ngụy biện.

Socrates nói tiếp:

            – Kẻ giỏi nói không bằng người biết phân tích lắng nghe.

            – Ngụy biện nhìn ngoài thì hiệu nghiệm thật nhưng không bền vững.

            – Xảo trá chi bằng hãy sống chân thành, muôn nghìn diệu kế chẳng bằng sống đúng đạo làm người.

Sưu tầm 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: