• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 904 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 904 other followers

Trường Hợp Bài Thơ “Còn Chút Gì Để Nhớ”

Vũ Hữu Định (1942-1981), tên thật Lê Quang Trung, là một nhà thơ nổi tiếng. Tên tuổi của ông gắn liền với bài thơ “Còn chút gì để nhớ”, được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc năm 1970 thành ca khúc cùng tên. Vũ Hữu Định làm thơ đăng báo từ khoảng thập niên 1960, với bút danh Hàn Phong Lệ, về sau đổi thành Vũ Hữu Định. Tên Vũ Hữu Định bắt đầu phổ biến cùng với bài thơ “Còn chút gì để nhớ” của ông.

 photo Nh_zpsqeqbvzjl.jpg


Vũ Hữu Định vào đời sớm, lập gia đình sớm và sống nghèo trong suốt quãng đời ngắn ngủi của mình. Ngoài làm thơ, ông từng làm cán bộ Xây Dựng Nông Thôn ở Đà Nẵng. Sau biến cố 1975, ông ở lại Việt Nam và bị đưa đi học tập cải tạo 1 tháng. Vũ Hữu Định được biết đến là một người mê rượu, tuy nghèo nhưng có máu giang hồ, tính tình phóng khoáng. Ngày 3 tháng 4 năm 1981, sau 1 chầu rượu với bạn bè, ông bị té lầu và qua đời, hưởng dương 40 tuổi.

Bài thơ Còn Chút Gì Để Nhớ viết năm 1970, khi nhà thơ sang thăm 1 người bạn ở Pleiku. Cùng năm này, bài thơ được đăng báo Khởi Hành của Viên Linh và được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc thành ca khúc, rồi trở nên phổ biến với giọng hát Thái Thanh. Ca khúc được phổ theo nhịp 3/4, điệu Boston, lời thơ vẫn giữ nguyên với khổ thơ cuối được nâng lên thành cao trào.

Còn một chút gì để nhớ

Phố núi cao phố núi đầy sương 

phố núi cây xanh trời thấp thật buồn 

anh khách lạ đi lên đi xuống 

may mà có em đời còn dễ thương phố núi cao phố núi trời gần 

phố xá không xa nên phố tình thân 

đi dăm phút đã về chốn cũ 

một buổi chiều nào lòng bỗng bâng khuâng 

em Pleiku má đỏ môi hồng 

ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông 

nên mắt em ướt và tóc em ướt 

da em mềm như mây chiều trong 

xin cảm ơn thành phố có em 

xin cảm ơn một mái tóc mềm 

mai xa lắc bên đồi biên giới 

còn một chút gì để nhớ để quên

Vũ Hữu Định

Bản nhạc và bài thơ được nhiều người ưa thích và sống mãi tới bây giờ. Đã có nhiều nhà văn viết về nó cùng với địa danh Pleiku Phố Núi. Trong số đó có Nguyễn Đình Toàn, Nguyễn Mạnh Trinh, Du Tử Lê.

Nguyễn Đình Toàn

Rất nhiều người yêu bài thơ Còn Một Chút Gì Để Nhớ của Vũ Hữu Định, vì được nghe qua nhạc Phạm Duy (năm 1970). Nghe rồi mới đọc. Nhiều khi cũng không phải là đọc nữa. Người ta nghe và thuộc lời ca của bản nhạc, từ đó nhớ lại rồi khám phá ra cái hay của bài thơ, cái hay của từng chữ trong bài thơ.

Trước khi có bài thơ của Vũ Hữu Định, không biết có bao nhiêu người đã ước ao được đến Pleiku. Nhưng sau khi bài thơ được phổ nhạc và hát lên, số người muốn được đặt chân, được nhìn thấy tận mắt cái phố núi ấy, không thua gì số người muốn nhìn thấy Thôn Vỹ Dạ vì đọc thơ Hàn Mặc Tử. Có lẽ người nào đó đã nói đúng khi cho rằng, một thành phố dù đẹp đến đâu, nếu chưa được đưa vào văn thơ, âm nhạc, hội họa… cũng kể như nó chưa có linh hồn vậy. Và một tác phẩm hiện hữu hay tồn tại được hình như cũng có những cơ duyên của nó.

Phạm Duy cho biết, ông gặp Vũ Hữu Định ở Pleiku trong một chuyến đi tìm cảm hứng cho cuộc sống của riêng ông và nhất là tìm hiểu tâm trạng những nhà thơ trẻ, đại đa số khi ấy đang đi lính. Phạm Duy cho biết ông đã chọn và phổ nhạc bài thơ của Vũ Hữu Định không thêm bớt một chữ nào. Ông cũng giữ nguyên vẹn cấu trúc [structure] cũng như vận tiết [prosodie] của bài thơ. Ông chỉ dùng một thanh âm có bán cung của dân ca Jarai hay Bahmar để gợi cái không khí cao nguyên và một chuyển giọng [tonalité] ở đoạn cuối để cho bài ca có thêm màu sắc.

Ca khúc Còn Một Chút Gì Để Nhớ thành công thế nào mọi người đã biết. Có thể nói, không một ca sĩ tên tuổi nào của chúng ta khi ấy lại không có lần trình bày bài hát này. Và, nghe rồi, người ta hẳn cũng có lúc tự hỏi, nếu không có nhạc của Phạm Duy, liệu bài thơ có thể phổ biến mau chóng và rộng rãi như vậy chăng? Câu hỏi ấy, dù có bao nhiêu câu trả lời cũng không ích gì. Ta có một bài thơ hay rồi lại có một bài hát hay, đó chưa đủ là một điều thích thú sao? Thắc mắc nữa mà chi?

 

Nguyễn Mạnh Trinh

Bài thơ về phố núi Pleiku của Vũ Hữu Định với nhạc Phạm Duy đã tạo một thành phố nhỏ nơi xó rừng thành một nơi chốn đầy huyền thoại, vừa lãng mạn vừa bi tráng. Ở đây, có những chuyện về Bà Chúa Rừng linh thiêng, có những mối tình y như tiểu thuyết của những người lính trận và những cô gái giang hồ. Thời chiến tranh cực độ, phố núi là nơi dưỡng quân của những chàng G.I. từ mặt trận biên giới trở về và cũng là nơi mà các nàng kiều nữ từ khắp nơi đổ về kiếm tiền.Và, cũng chính nơi đây, là nơi nghỉ phép của những chàng lính chiến từ biên trấn. Rượu, ăn chơi, nhảy nhót, cho quên sầu để rồi trở lại chiến trường, ở đó có những mối tình giang hồ nhưng cũng có những mối tình lãng mạn trong trắng.

Ở đó, cũng có con đường Trịnh Minh Thế rợp bóng cây dầu, cây sao, những giờ đi học hay tan học tung tăng những tà áo trắng nữ sinh trong cái mù sương buổi sáng hay nhạt nắng buổi chiều. Pleiku, “phố xá không xa nên phố tình thân. Đi dăm phút đã về chốn cũ…” Con đường Hoàng Diệu từ rạp Diệp Kính đến Bưu Điện, chỉ vài phút đi lên đi xuống để cho đời còn mơ còn mộng, còn thấy hạt nắng dễ thương, hạt mưa tuy buốt lạnh nhưng lại ấm lòng vì đôi mắt em. Dù nơi đây suốt năm là mùa đông tháng giá nhưng má đỏ môi hồng em làm ấm mùa xuân. Và:

xin cảm ơn thành phố có em

xin cảm ơn một mái tóc mềm

mai xa lắc trên đồn biên giới

còn một chút gì để nhớ để quên.”

Du Tử Lê

Địa danh hay nơi chốn thường chiếm giữ một vị trí đáng kể trong thi ca Việt Nam. Thí dụ như “Thăng Long thành hoài cổ” của bà Huyện Thanh Quan, hay “Đôi mắt người Sơn Tây” của Quang Dũng. Hoặc gần hơn nữa là “Còn chút gì để nhớ” của Vũ Hữu Định, vân vân…

Nhiều người cho rằng, nếu không kể những áng văn chương cổ mà chúng ta phải học, đọc thì số người biết đến “Đôi mắt người Sơn Tây” sẽ không nhiều lắm, nếu nó không được soạn thành ca khúc bởi nhạc sĩ Phạm Đình Chương. Cũng vậy, số người yêu “Còn chút gì để nhớ” của nhà thơ Vũ Hữu Định sẽ giảm nhiều, nếu không có phần nhạc của Phạm Duy.

Tuy nhiên, chúng ta cũng đừng quên căn bản những bài thơ được các nhạc sĩ tìm tới, chọn để soạn thành ca khúc, tự thân đã vốn có những đặc điểm mà các bài thơ khác không có.

Hơn thế nữa, khi bài thơ “Còn chút gì để nhớ” của cố thi sĩ Vũ Hữu Định vỏn vẹn chỉ có 4 khổ mà ông đã vẽ được bằng ngôn ngữ “chân dung” rất riêng của Pleiku, một thành phố cao nguyên miền Nam.

By NGUYỄN & BẠN HỮU

 

Một phản hồi

  1. Một Kỷ Niệm Về Vũ Hữu Ðịnh
    LTG: Bài viết đã 16 năm rồi (tính tới 2016), nhưng Vũ Hữu Định vẫn ở trong lòng anh em văn nghệ sĩ. Tôi được biết Vũ Hữu Định và Trần Kiêu Bạt đều đã qua đời trong lứa tuổi 40+-50+. Dường như Định đã qua đời ở quê nhà (Quảng Nam?); còn Bạt qua đời ở Seattle, WA (?).
    Bài viết nầy khi tôi làm việc ở St. Louis, Missouri năm 2000. Đây cũng là nơi tôi đã từng tạm cư (từ năm 1975-1979), và cũng là người đồng sáng lập Cộng Đồng Người Việt St. Louis năm 1976, đã giữ chức TTK cho đến năm 1979, sau khi tôi dời về Hoa Thịnh Đốn.
    Vĩnh Liêm
    ————-
    Một Kỷ Niệm Về Vũ Hữu Ðịnh

    Vĩnh Liêm

    Nhân đọc bài tạp bút “Nhạc sĩ, Thi sĩ Bị Bỏ Quên” của Nữ văn sĩ Lê Thị Nhị đăng trên Văn Phong số 4, tháng 11 năm 1999, có nhắc tới Thi sĩ Vũ Hữu Ðịnh làm cho tôi nhớ lại một kỷ niệm nhỏ về Ðịnh.

    Tôi không nhớ rõ vào tháng và năm nào , chỉ ước chừng vào khoảng mùa Hè năm 1971 hay 1972 gì đó ở Bình Thủy, Cần Thơ. Hôm đó, Thi sĩ Trần Kiêu Bạt (Quân Cảnh), hiện đang ở tại Seattle, tiểu bang Washington, điện thoại báo cho tôi biết có Vũ Hữu Ðịnh xuống chơi, anh em sẽ họp mặt vào buổi tối tại nhà của Bạt và mời tôi xuống. Tôi bèn rủ ký giả Chu Sinh (Lực Lượng Thủy Bộ) cùng đi với tôi.

    Khi chúng tôi tới nơi, vào khoảng trời nhá nhem tối, ngoài Trần Kiêu Bạt (gia chủ) và Vũ Hữu Ðịnh (khách) ra, thấy có mặt thật đông đủ các văn thi hữu Tây Ðô (nếu trí nhớ tôi không phai mòn) như Thi sĩ Lộc Vũ (SÐ21/BB), Thi sĩ Phạm Ngũ Yên (SÐ21/BB), Thi sĩ Trần Kiên Thảo (Quân Cụ), Văn sĩ kiêm Phóng viên chiến trường Trần Hoài Thư (SÐIV/QKIV), Ký giả Hải Bằng (SÐ21/BB), Tư tưởng gia Chu Tấn (KQ), Họa sĩ Lê Triều Ðiển (KQ), Nhà thơ Lưu Nhữ Thụy, vân vân… Tổng cộng khoảng hai mươi mạng. Vì thời gian quá lâu nên tôi không còn nhớ hết tên, xin thành thật cáo lỗi cùng qúy văn thi hữu bị sót tên! Dường như không có phái nữ thì phải, nếu tôi nhớ không lầm?

    Ðêm đó, chúng tôi trải chiếu trên nền gạch ở phía trước hiên nhà mới có đủ chỗ để ngồi. Lẽ dĩ nhiên là ngồi xếp bằng trên chiếu. Thức ăn thì gồm có rất nhiều món, chẳng hạn như: bò tái chanh, gỏi tôm, cá lóc nuớng, khô mực, tôm khô củ kiệu, bánh phồng tôm, v.v… Nước mát thấm giọng thì có “nước mắt quê hương” (rượu đế pha với xá-xị) và la-de con cọp.

    Khỏi cần giới thiệu thì ai cũng biết Thi sĩ Vũ Hữu Ðịnh là tác giả của bài thơ “Còn Chút Gì Ðể Nhớ” mà Nhạc sĩ Phạm Duy đã phổ thành ca khúc, được hát đi hát lại nhiều lần trên các làn sóng điện ở Miền Nam Việt Nam trước 30 tháng 4 năm 1975. Trần Kiêu Bạt chỉ giới thiệu sơ sơ về Vũ Hữu Ðịnh, cho biết Ðịnh vừa từ Sài Gòn xuống chơi và thăm anh em, trong đó có một người bạn cố tri ở “phố núi cao” là “Anh Pleiku” tức nhà văn Trần Hoài Thư. Nhưng “Anh Pleiku” đã xuống núi cách đó mấy năm rồi, sau khi bị “Mỹ nhân ngư” Yến-Cần-Thơ (Nguyễn Ngọc Yến) hớp hồn lôi về miền đồng bằng sông Hậu. Trần Hoài Thư lúc đó là Phóng viên chiến trường đang ăn khách của QÐIV/QKIV.

    Vũ Hữu Ðịnh ăn nói chừng mực và nhỏ nhẹ, chứ không lớn tiếng ồn ào như Trần Kiêu Bạt, vốn là dân Quân Cảnh ăn to nói lớn. Mái tóc của Vũ Hữu Ðịnh cũng để hơi dài, chứ không cắt ngắn gọn ghẽ gương mẫu như Trần Kiêu Bạt. Màu da của Vũ Hữu Ðịnh cũng sạm nắng pha sương “phố núi cao” đen đúa, chứ không trắng trẻo mềm mại như Lộc Vũ, vốn là dân Phòng Năm của SÐ21/BB.

    Sau ba tuần rượu, bốn tuần la-de, ai nấy đều ngất ngưỡng, ngà ngà say, thì tới phần văn nghệ bỏ túi. Ngoài cây nhà lá vườn ra, như Trần Kiêu Bạt, Lộc Vũ, Phạm Ngũ Yên, Chu Sinh…, tới phần chờ đợi thật hứng thú dành cho khách là Vũ Hữu Ðịnh. Ai nấy đều sốt ruột chờ đợi. Vũ Hữu Ðịnh ôm đàn ghi-ta, tay đàn, miệng hát và ngâm thơ. Vũ Hữu Ðịnh ngâm bài thơ “tủ” của anh – Còn Chút Gì Ðể Nhớ – rồi anh hát luôn. Ðàn đã hay, hát cũng hay, mà ngâm thơ cũng hay tuyệt!

    Ðêm đó, Hữu Hữu Ðịnh hát thật tuyệt vời, có thể nói anh hát hay hơn cả Anh Khoa và Duy Quang. Giọng của anh rất truyền cảm và ấm. Ðiểm đặc biệt là bài hát của chính tác giả nên sự diễn đạt mới rung động đến cao độ như thế. Ai nấy đều rung động, tấm tắc khen ngợi. Tôi cũng thả hồn chìm vào nỗi buồn lâng lâng của tác giả bài thơ “Phố Núi Cao” (tôi vẫn thường gọi như vậy). Tôi thầm hỏi tại sao nhà thơ đa tài như vậy mà vẫn chưa hớp hồn được cô “em Pleiku má đỏ môi hồng” nào đem về kinh đô ánh sáng?

    Buổi tiệc tàn vào lúc quá nửa đêm. Chúng tôi phải ra về vì sáng hôm sau phải vào nhiệm sở. Ðược biết Trần Kiêu Bạt xin nghỉ phép mấy hôm để tiếp Vũ Hữu Ðịnh. Lần gặp gỡ đó với Vũ Hữu Ðịnh là lần đầu tiên mà cũng là lần chót. Sau đó, tôi không còn được tin tức gì về Vũ Hữu Ðịnh nữa. Nghe nói anh đã đào ngũ, nhưng tôi không tin vì không có bằng chứng. Hiện nay Vũ Hữu Ðịnh ở đâu và ra sao, tôi cũng không được biết!

    Sáng nay, phố núi Kiều Tử (Bridgeton, Missouri) đầy sương và mưa phùn giăng giăng lối. Tôi thức dậy thật sớm (vì nhằm ngày Chủ Nhật buồn) để ghi vội mấy dòng về Vũ Hữu Ðịnh (sau hơn một phần tư thế kỷ xa cách) kẻo quên mất người bạn quý. Nếu Vũ Hữu Ðịnh còn sống, xin có lời mừng cho anh. Còn như anh đã mệnh hệ nào, tôi thành thật thắp nén hương lòng để tưởng nhớ đến anh, một thi hữu đa tài có một thời đã ở “Phố Núi Cao”, nơi có những người đẹp “má đỏ môi hồng” đã làm cho anh phải ngày ngày đi lên đi xuống để ngắm nhìn em cho vơi niềm thương nhớ.

    (Kiều Tử, 13-02-2000)

    VĨNH LIÊM

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: