Những sinh viên thật sự, họ là ai? – Vụ Thị Ngọc Bích

Các em yêu quý, lớp đã hỏi cô: Sinh viên thật sự là người như thế nào?

 

Cô đã xin lớp cho phép cô suy nghĩ để có thể trả lời câu hỏi này. Như các em biết đấy, cô vừa kết thúc đời sinh viên chưa bao lâu và câu hỏi này cũng đã tồn tại trong ý nghĩ của cô rất lâu mà chưa có câu trả lời thích đáng. Trước khi cô vào ĐH cô nghĩ để hình dung tương lai mình cần trở thành người như thế nào. Trong khi cô là sinh viên cô vẫn luôn tự hỏi liệu cách mình nghĩ và hành động để trở thành một sinh viên đã đúng và đầy đủ chưa. Khi cô đã trở thành một nhà giáo cô vẫn nghĩ về câu hỏi đó, một kiểu tổng kết, đánh giá chặng đường đã qua của mình, được gì, mất gì và còn vì câu trả lời cô tìm được cũng chính là những gì cô có để truyền trao cho các em ngày hôm nay.

Thật khó để trả lời cho các em trong một vài dòng vắn tắt, chính vì thế cô viết những gì mình đã kết luận từ quan điểm riêng ra đây để chia sẻ cùng các em. Các em hãy đọc và trao đổi cùng cô về những gì khiến các em còn băn khoăn. Một cách tiết kiệm thời gian trên lớp, một sự trao đổi suy nghĩ có chuẩn bị và là một cách phản hồi giúp cho tư duy của cô có thể hoàn thiện hơn.

Immanuel Kant (1724-1804) đã nói: “Con người chỉ có thể trở thành người là nhờ giáo dục. Con người là những gì được giáo dục tạo nên”.

Các em thấy đấy, từ bé chúng ta đều được gửi đến trường, học hết lớp này đến lớp khác nhưng số ít trong chúng ta được rao giảng nghiêm chỉnh hẳn hòi về việc vì sao chúng ta cần giáo dục hay câu hỏi đơn giản là: Mục đích của việc học là gì? Cô dẫn lời của cụ Kant là vì thế.

Chúng ta học để trở thành người

Vì giáo dục chính là con đường duy nhất để người có thể trở thành người. Đó hẳn là một câu trả lời rất khác những câu trả lời kiểu như: học vì ai cũng học, học để kiếm việc làm để nuôi sống bản thân, học để hiểu biết, học để cống hiến,… và nhiều câu trả lời khác. Các câu trả lời này đều đúng cả, chúng đúng trong tầm suy nghĩ và định hướng giá trị mà người trả lời được hấp thụ. Chúng ta học để trở thành người cũng là một câu trả lời trong số những câu trả lời, nhưng chúng ta sẽ đứng trên quan điểm này để xuất phát và làm tiền đề cho những suy nghĩ tiếp theo của chúng ta. Câu trả lời này cũng rất giống với quan điểm của Unessco về việc học: Học để biết, học để làm, học để cùng chung sống và học để làm người.

Với mục đích học tập trên thì nội dung học tập của chúng ta là đây: “Việc học tập đích thực của chúng ta là học tập về thân phận con người” Jean-Jacques Rousseau. Để đảm bảo nội dung học tập này thì trường lớp của chúng ta không chỉ gói gọn với thứ mà chúng ta gọi là “nhà trường”, trường lớp của chúng ta chính là cuộc sống này, với tất cả những sắc màu của nó. Cảm thấy cô nói quá chung chung đúng không? Bởi vì cô cũng chưa bao giờ muốn các em quá hình tượng hoá nhà trường hay thần tượng hoá các thầy cô giáo. Các thầy cô giáo không bao giờ có thể dạy tất cả những gì cần thiết cho các em để bước vào cuộc sống một cách vững vàng. Cô không thoái thác trách nhiệm nhà giáo của mình, cô chỉ muốn các em nhìn nhận đúng đắn về vai trò của mỗi chúng ta thôi. Các em hãy dùng tất cả các giác quan của mình để cảm nhận cuộc sống này và học hỏi từ nó. Như dòng sông luôn chảy mãi, các em hãy biết mình đang đứng ở phân đoạn nào của lịch sử thì mới có thể biết mình là ai và cần làm gì.

Các em biết đấy, trong lịch sử nhân loại từ xưa đến nay có rất nhiều nhân vật nổi tiếng, có đóng góp to lớn vào sự tiến bộ của nhân loại không hề được đến trường hoặc đến trường trong một thời gian rất ngắn. Nhưng bằng sự nỗ lực phi thường của mình, bằng sự lao động tự học chăm chỉ, họ vẫn chiếm lĩnh được tri thức nhân loại và sáng tạo ra những giá trị mới mang tên mình. Xưa thì có Thomas Edison, nay thì có Bill Gates chẳng hạn. Việc học tập ở nhà trường đâu có nhiều vai trò ở đây đúng không?

– À há, nói như cô thì có cần đến trường học không nhỉ?

– Rất cần chứ!

Vì chính các nhân vật nổi tiếng đó đều cũng không dám phủ định vai trò giáo dục của nhà trường đến việc thành người của nhân loại đấy thôi. Cô cho rằng số các nhân vật thông minh để tự học trong mọi môi trường, hoàn cảnh như họ không phải thuộc số đông, ít ra cũng không phải là cô. Nếu em thuộc về số ít đó thì em cũng không hỏi cô: Một sinh viên thật sự là người như thế nào? Và làm thế nào để trở thành một sinh viên thật sự? vì nó có cần thiết nữa. Cô thuộc về số đông hơn, những người nhìn nhận những bài học rải rác của cuộc sống rơi vào 4 địa chỉ: sách, gia đình, nhà trường, xã hội. Cô từ từ học ở cả 4 ngôi trường này. Cô đã chọn trở thành người có thể dạy người khác trong nhà trường. Các em hãy nhớ nhé, cô chỉ có thể có nhiều điều để nói với các em trong khuôn khổ lớp học be bé của chúng ta thôi. Cô là một trong rất nhiều thầy cô giáo mà các em học trong cuộc đời đi học của mình. Cô và đồng nghiệp của cô tạo thành những điều mà các em học ở nhà trường. Ngoài điều này ra, các em còn phải học ở sách, gia đình và xã hội nữa.

Vậy chúng ta sẽ xem xét xem chúng ta có thể học gì từ nhà trường? Nhà trường vốn là một gia đình phóng to và là một xã hội thu nhỏ. Cô hay nghĩ nó là màn thực nghiệm cho chúng ta trước khi bị tống vào vòng xoay quay cuồng của cuộc sống. Chúng ta học rất nhiều thứ, nào Toán, Lý, Hoá; nào là Văn, Sử, Địa; nào là Âm nhạc, Mỹ thuật,… thật là nhiều thứ, mà thứ nào cũng hay cả. Cô liên tưởng đến bức hình biếm họa trên báo Tuổi trẻ cách đây chưa lâu: Ông được 10 điểm Sử còn cháu chỉ có 8 điểm. Vì bài của cháu dài hơn ông vài mét, từ đời ông đến đời cháu, lịch sử đã dày thêm bao nhiêu là trang.

4 chữ “giáo dục phổ thông” hàm chứa biết bao nhiêu điều. Phổ thông nghĩa gần với tất cả, chung chung. Cô tìm ra một câu: Có 3 môn mà chúng ta cần phải học. Toán học để tư duy. Lịch sử để biết nguồn cội và Quản lý nhà nước để biết cách làm một người công dân chung sống trong cộng đồng của mình. Ngoài 3 môn này ra thì cô nghĩ ôm quyển Bách khoa tri thức dành cho học sinh giá 290.000 đồng vào năm 2012 là đủ lượng kiến thức gọi là “phổ thông” rồi. Bởi vì đầu óc ta giống như một chiếc nam châm, nó chỉ thu hút và lưu giữ lại những gì mà nó quan tâm. Những thứ khác nếu có nhồi nhét vào thì cái đầu bất trị cũng loại thải nó ra ngoài. Những tinh hoa khác của nhân loại được đưa vào giảng dạy trong nhà trường nên được xem là tự chọn và để các em có thể học tập (hay nói đúng hơn là tìm hiểu) theo ý thích và sự cần thiết.

Đừng gán cho cô cái tội bài trừ các môn học nhé. Như Ngoại ngữ cho ta cách trao đổi giữa các dân tộc trên Trái Đất hay Địa lý cho ta cách học hiểu về Mẹ Tự nhiên, làm sao có thể phân định thứ bậc? Khi còn là học sinh cô đã học đều các môn, thậm chí là cố học các môn mà cô không thích và cô nhận ra rằng: Việc học tất cả các môn có điểm hay của nó, nó khiến cô biết nhiều lĩnh vực. Nhưng cô lại rất khó khăn để tìm ra điểm đặc biệt cho khuynh hướng của mình. May mắn là cô có một năng khiếu và đã thể hiện nó, chính vì thế mà cô tìm ra được con đường học tập và nghề nghiệp của mình. Nhưng cũng không nhiều người may mắn như thế và mất nhiều năm hơn để nhận ra mình thật sự yêu thích và có năng lực ở khuynh hướng nào. Lãng phí thời gian chính là sự lãng phí xa xỉ nhất. Đó là một điều rất đáng tiếc và cô nhận thấy điều này hoàn toàn có thể khắc phục dễ dàng nếu như chúng ta có thể tự do bộc lộ và theo đuổi niềm yêu thích từ nhỏ.

Một điều nữa khiến cho việc học tập ở thời phổ thông trở nên cực nhọc hơn chính là cách chúng ta nhìn nhận về các môn học. Nếu hồi bé ta được chỉ bảo dẫn Địa lý là môn học khiến ta nhận ra sự khác biệt văn hóa ảnh hưởng trực tiếp từ vị trí địa lý và đặc điểm khí hậu; là môn học khiến ta say mê với những chuyến đi khám phá thì chắc việc học Địa lý thú vị hơn nhiều. Cô còn tìm thấy một điểm chung của các môn học, chúng đều là lịch sử, đều kể cho chúng ta nghe câu chuyện về sự hình thành và phát triển của thế giới tự nhiên và xã hội con người. Ví dụ như sinh học cho ta câu chuyện về giới thực vật và động vật, cho ta câu trả lời về tổ tiên loài người. Hay như môn kỹ thuật nông nghiệp cho chúng ta biết tổ tiên mình đã trồng trọt từ những cây rừng và chăn nuôi từ thú hoang như thế nào. Có rất nhiều câu chuyện từ ngày xa xưa mà từng thế hệ tìm cách kể lại cho con cháu mình bằng các ngành khoa học. Napoleon Bonapac cười mà rằng: Lịch sử có là gì nếu không phải là một thứ ngụ ngôn được thoả thuận? Vị Hoàng đế đó đã cho rằng lịch sử do bản chất của mình là một bản tường trình thiên lệch về một phía, nhưng thứ lịch sử mà ông ta ám chỉ đó chỉ hạn hẹp trong khuôn khổ những trang giấy của môn học lịch sử, đó không phải là lịch sử của tự nhiên và loài người được kể lại trong các ngành khoa học khác. Khi học tập nghiêm túc, các em có thể nhìn thấy sự thật từ lịch sử, học tập chính là thứ “ngôn ngữ tự cho phép” – khi có đủ trình độ thì chúng ta có thể tự hiểu biết về những bí mật được ẩn giấu giữa những điều luôn hiện hữu. (Mật mã Da Vinci (The Da Vinci code) – Dan Brown).

Việc học thực sự là hấp dẫn nếu các em nghĩ rằng đó là cách các em tìm hiểu về vạn vật xung quanh mình và về chính mình. Mỗi chúng ta đều là một phần của lịch sử, lịch sử gắn lên ngực ta một chiếc huy hiệu để chỉ ra ta thuộc về thế hệ nào. Hồi bé, cô hay quẩn quanh trong những câu hỏi về bản thân, về gia đình họ tộc, về quê hương đất nước và về thế giới này, cô tìm ra được tất cả câu trả lời đều từ việc học. Cô cũng tin rằng các em cũng tìm thấy ánh sáng tri thức từ việc học tập. Có một câu cô quên mất là của ai, nhưng rất hay: “Học trò nhất định là vượt qua thầy giáo, chỉ là các em có muốn hay không?”.  Xem tiếp trang 2 .

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d người thích bài này: