• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 900 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 900 other followers

Sự Thiếu Chuẩn Xác Trong Cách Viết – Doãn Lê

 photo tiengnuoctoi_zpsb899347a.jpg

“Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời người ơi. ”  ( Tình Ca  – Phạm Duy )

Mời nghe ca khúc sau khi đọc bài viết

***

Các phương tiện truyền thông như báo chí, đài truyền hình, truyền thanh v.v…không chỉ có nhiệm vụ đem đến cho mọi người những thông tin về các sự kiện đã/đang/sẽ xảy ra trên mọi lãnh vực của cuộc sống mà còn có nhiệm vụ giúp cho quần chúng, nhất là đối với giới học sinh, sinh viên nắm bắt và sử dụng từ ngữ, cú pháp tiếng Việt ta một cách chính xác về ý nghĩa và trong sáng, gọn gàng trong cách viết. Từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta đã từng được các thầy, cô giáo khuyên nên đọc thêm báo chí để học tập và rèn luyện cách viết văn do ngôn ngữ báo chí có đặc điểm là ngắn gọn, mạch lạc và rõ ràng. Đã có nhiều bài viết, hay cả về nội dung và văn phong, mang đến cho người đọc và người nghe những kiến thức bổ ích, những giây phút vui tươi trong cuộc sống. Tuy nhiên một số các nhà báo, nhà đài hiện nay vẫn còn tùy tiện trong cách viết, chưa nắm vững được ngữ nghĩa, chính tả, cấu trúc ngữ pháp nên đã dùng sai từ, viết/ nói những câu văn tối nghĩa gây sự hiểu lầm, và dài dòng không cần thiết.

Những bài viết hay, tốt đã được đánh giá cao không cần phải ca ngợi lại ở đây. Có lẽ điều quan trọng hơn là nên nêu lên những trường hợp còn hạn chế của những bài viết “tay ngang” để cùng thẳng thắn nhìn nhận thực trạng vấn đề. Ngày nay dân trí đã được nâng cao, những bài viết như vậy khó có thể được quần chúng chấp nhận. Xin đừng nghĩ chúng tôi “vạch lá tìm sâu”. Đây chỉ là sự “nhặt sạn” cho nồi gạo được sạch hơn, chỉ là sự góp ý cần thiết. Nhớ lời người xưa: “Chớ thấy việc thiện nhỏ mà không làm…” chúng tôi chỉ có một ước muốn thật khiêm tốn qua bài viết ngắn này: viết câu phải đúng cú pháp tiếng Việt, dùng từ phải chính xác ý nghĩa, văn phong phải gọn gàng, sáng sủa, chấm phết, ngắt câu phải đúng cho câu văn rõ ý. Chúng ta đã buồn như thế nào khi biết được chất lượng cảm thụ văn học, cách hành văn, viết văn của học sinh ngày càng đi xuống. Đừng để trình độ con em chúng ta tiếp tục xuống cấp bởi những bài viết thiếu chuẩn xác như thế này nữa.. Đó là trách nhiệm chung của tất cả chúng ta

Ở đây chúng tôi chỉ trích dẫn 20 câu viết/ nói (dĩ nhiên là còn rất nhiều) tiêu biểu cho sự sai sót thường gặp của các bài báo đã được lưu hành trên các phương tiện thông tin đại chúng trong thời gian qua. Chúng tôi xin không nêu tên tác giả, chỉ trích dẫn nguồn và thời gian.

                                           **O**

1/ Theo nguồn tin tiết lộ, cách đây 20 năm, bà Dương sống trong một căn nhà trên con phố này, dưới sự hướng dẫn của người họ hàng, các phóng viên đã đến tầng 8 của tòa nhà, theo một người hàng xóm trước đây người sống trong căn nhà đã bán nhà và chuyển đến sống tại Trùng Khánh còn người con trai của Bà Dương sống tầng 9.

 

Tại phố Tân Sinh này, hàng ngày chứng kiến bà Dương sống như vậy khiến người dân xung quanh không khỏi phẫn nộ, biết được bà bây giờ sống rât nghèo khó, thường ăn bữa no bữa không, bà sống từ sự giúp đỡ của hàng xóm xung quanh, một gia đình giờ đây không còn đồng nhất nữa.(Giaó Dục và Thời Đại online 18/7/2014)

                                          *

Phải nói thẳng rằng tác giả chẳng biết chấm phết, ngắt câu gì cả. Câu văn luộm thuộm, thiếu rõ ràng, cứ loạn cả lên , nên…chẳng biết viết gì. Ngay từ cấp 1, học sinh đã được rèn luyện cách ngắt câu, chấm câu. Một tờ báo của Giáo Dục mà viết như thế thì bảo sao học trò không dốt văn, chưa nói đến từ ngữ được dùng trong bài như “bữa no, bữa không” (thành ngữ: bữa có, bữa không/ bữa no, bữa đói), hoặc “ một gia đình từ nay không còn đồng nhất nữa”! Không “đồng nhất” là thế nào? Đọc mà não cả ruột!

***

2/ Anh Nguyễn Văn L (SN 1976, trú tại cụm 4, xã Hiệp Thuận, huyện Phúc Thọ, TP Hà Nội) được bố mẹ trăn trối giữ hộ quyển “sổ đỏ” ngôi nhà cho người anh trai. Nghĩ anh L có ý định muốn chiếm đoạt tài sản mình được thừa kế, Nguyễn Văn Sáu (SN 1972, anh trai L) đã dùng dao đoạt mạng em trai mình (Tranh đất…GD và TĐ 18/7/2014)

*

Bài viết khi thì “trăn trối” lúc thì “trăng trối”(trong nội dung viết sau đó). Học sinh sẽ hoang mang vì không biết từ nào đúng để học chính tả! Không thể chấp nhận sự bất nhất về chính tả của một tờ báo ngành Giáo Dục.

                                                 ***

3/ Sau khi nhận ra việc làm sai trái của mình, Sáu ngồi ở góc nhà, anh này tỏ ra ân hận, khóc lóc.  (Tranh đất…GD và TĐ 18/7/2014)

                                         *

                           Từ “anh này” thừa.

“Sau khi nhận ra việc làm sai trái của mình, Sáu ngồi ở góc nhà, tỏ ra ân hận, khóc lóc”

***

4/Trang nhất của tờ Bild giành trọn để ca ngợi chiến thắng của đội nhà – Ảnh: Reuters (Thanh Nien online 14/7/2014).

                                                     *                                  

Sai chính tả giữa DÀNH và GIÀNH (Nghĩa hai từ này khác nhau xa). Trong đoạn văn tiếp theo tác giả vẫn dùng từ GIÀNH (thay vì DÀNH). Về mặt ngữ pháp nên viết: “Trang nhất của tờ Bild được dành trọn…” hoặc: “ Tờ Bild dành trọn trang nhất….

 

.

                                                   ***

5/ Thậm chí, tờ Globo còn mượn lời của HLV tuyển Mexico Miguel Herrera nhằm chỉ trích kết quả trao giải cá nhân cho Messi: “Sự lựa chọn Messi là cầu thủ xuất sắc nhất giải thật vô lý”. Điều đó lập tức nhận được sự không hài lòng trên mạng xã hội. Tờ La Gazzetta của Ý ám chỉ sự ưu ái của FIFA cho Messi: “Messi kết thúc giải với 4 bàn thắng ghi được. Nhưng vẫn còn đó sự khác biệt rất lớn đối với huyền thoại Diego Maradona…” (NLD online 14/7/2014)

                                             *

Câu văn này thật tối nghĩa, gây sự hiểu ngược ý. Lẽ ra phải viết: “Điều đó lập tức nhận được sự đồng thuận/ sự đồng ý trên mạng xã hội”. Nhóm từ “nhận được sự không hài lòng” nghe đã trái khoáy rồi!

 

                           ***

6/ Thấy bạn gái thân hình như thiếu nữ, H. cũng cam kết với Luân rằng mình sinh năm 1991 nên trong lần đầu gặp nhau 2 người đã ………………. (NLĐ online 7/7/2014)

*

Câu văn quá lủng củng về ngữ pháp. Viết như thế này thì người đọc sẽ nhầm H. là người nam, và Luân là người nữ trong khi theo nội dung của bài báo thì Luân là nam, H. là nữ.

 

***

7/ NSND Kim Cương: Kỳ nữ… kỳ cục! /(NLD online 26/5/2014)

                                               *

         Nếu ai chỉ đọc qua đầu bài, không có thì giờ đọc nội dung, thì họ sẽ nghĩ gì về Kỳ Nữ Kim Cương?

Từ “Kỳ cục” luôn hàm nghĩa tiêu cực dù trong bất cứ ngữ cảnh nào. Thậm chí có từ điển (như Từ Điển Tiếng Việt của Phan Canh, NXB Mũi Cà Mau) còn giải nghĩa là “khác thường một cách lố bịch”.Với nội dung bài viết ca ngợi các hoạt động xã hội của NSND Kim Cương, tác giả muốn chơi chữ ở tiêu đề, nhưng đó là sự chơi chữ thật… “kỳ cục”!

 

                            ***

8/ Tàu Việt Nam (phải) trong vòng vây tàu Trung Quốc cùng bao vây. Ảnh: Reuters (NLD online 16/5/2014)

                                               *

   Nhóm từ “cùng bao vây” hoàn toàn thừa.

                                                ***

9/ Một tên người Trung Quốc ngang nhiên giở trò ăn cắp trên máy bay Việt Nam từ Đà Nẵng đi TP HCM chiều 12-5-(2014) đã bị bắt quả tang, khiến hành khách rất bức xúc. (NLĐO)-

                                            *

Ăn cắp thì không thể ngang nhiên, ăn cướp mới ngang nhiên. Thay vì “ngang nhiên”, có thể thay bằng từ “táo tợn” để nói sự liều lĩnh của gã ăn cắp ấy. “Một tên người Trung Quốc”: chỉ cần nói “một tên Trung Quốc” hoặc “một người Trung Quốc” là đủ.

                                               ***

10/ Lân la khu vực xảy ra sự việc, hầu hết những người bán nước và những người chạy xe ôm đều rất “phấn khởi” kể lại vụ việc. (Dan Tri online 12/5/14)

                                                 *

Cụm từ “những người bán nước” nên đổi “những người bán giải khát” nghe ổn hơn. Ông bà ta xưa nay rất thâm thúy, tránh nói “ bán nước” mà nói “ đổi nước”.

                                           ***

11/ Các nước nhận ra cần tăng cường đoàn kết; nếu không đoàn kết, không có tiếng nói chung thì sẽ bị chia rẽ. (NLĐ online 12/5/2014)

                                                     *

Không đoàn kết thì sẽ bị…chia rẽ! Viết vậy khác chi nói: Nếu anh không khỏe mạnh thì sẽ…ốm yếu. Sao lẩm cẩm thế!

.                                                 ***

12/ Anh xe ôm tìm trả tài sản cho vị khách “biến mất” sau khi nghe điện thoại (Dân Trí online 16/4/2014).

                                                   *

Ai nghe điện thoại, anh xe ôm hay vị khách “biến mất”?Theo nội dung thì anh xe ôm nghe điện thoại. Vậy để rõ ý nghĩa phải viết: “Sau khi nghe điện thoại, anh xe ôm tìm trả tài sản….”

                             ***

13/ Trong bài “Người đàn ông trở về sau 40 năm được cúng giỗ”, tác giả viết mọi người đến “Chia vui”. (Dân Trí online 10/4/2013)

*

Dường như tác giả không biết thành ngữ “Chia buồn, chung vui”. Người có chuyện buồn ta mới đến chia sẻ để giảm bớt buồn, còn vui thì đến để chung vui chứ đến mà chia thì hết cái vui của gia chủ làm sao?

 

                                                 ***

14/ “Một Giám Đốc treo cổ tự vẫn” (Thanh Niên 6/8/2013)

“Nhảy cầu tự vẫn”     (Thanh Niên ngày 12/8/2013)

*

Dùng sai từ.

         Tự vẫn là lấy dao tự đâm vào cổ.

         Treo cổ là… tự ải (tự thắt cổ)

       Còn nhảy cầu thì… tự tử.

         Các tác giả không hiểu nghĩa từ mình dùng.

                                           ***

15/ Bão số 8 đổ bộ kèm theo mưa to, gió lớn . (Đài VTV Đà Nẵng (Bản tin chiều 6.30 ngay 18/9/ 2013)

*

Bão thì đương nhiên là…gió lớn rồi, còn kèm theo cái nổi gì nữa!

 

***

16/ Cách đây khoảng 40 năm, trong một lần vô tình bị bom đạn lạc rơi và nổ ngay trong nhà, 2/4 người con trong gia đình ông Thanh đã tử nạn. (Dân Trí online 9/8/2013)

*

Nên viết : Trong một lần bất ngờ bị bom đạn lạc rơi. Từ “vô tình” không chỉnh trong trường hợp này.

.

 

***

17/ Chiếc ô tô có chiều dài khổng lồ này đang thực hiện nhiệm vụ vận chuyển máy móc cho nhà máy nhiệt điện. (Dan trí online 11/2/14)

*

Chiều dài thì không thể…khổng lồ được. Khổng lồ chỉ kích thước rất to lớn, vượt quá mức bình thường của một hình thể/ hình khối. Nên thay thế từ “khổng lồ” bằng từ “siêu khủng” . Từ này thường được giới báo chí dùng để diễn tả những trường hợp như vậy, nghe ổn về ý nghĩa hơn.

 

                   ***

18/ Cái khó ló cái khôn (Thanh Niên online 29/4/2012).

                                               *

Câu này là nói trại của thành ngữ “cái khó bó cái khôn”, nhưng về mặt cú pháp tiếng Việt thì hoàn toàn không đúng. Trong KTNN số 511 – 522/ 2004, học giả Huệ Thiên (An Chi) đã biện giải một cách chí lí về thành ngữ này.

                                           ***                                  

19/ Bắt gặp Lê Văn Luyện tham dự chương trình thanh niên

Trong số 500 phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam số 3, người ta thấy sự xuất hiện của Lê Văn Luyện – phạm nhân mà mấy ngày vừa qua trên nhiều mạng đưa tin thất thiệt rằng Luyện đã…trốn trại. (Dan Tri online 18/7/2014)

*

Các từ “bắt gặp” và “sự xuất hiện” được dùng ở đây là không chính xác về mặt ngữ nghĩa trong ngữ cảnh. Nên bỏ từ “bắt gặp” mà câu vẫn đầy đủ ý nghĩa, lại gọn gàng, và thay từ “sự xuất hiện” bằng từ “sự có mặt

 

***

20/ Lộ video quay khoảnh khắc cuối cùng trước khi cất cánh của MH17 (TN online 18/7/2014)

                                               *

Nội dung bài viết cho biết Video này được hàng không Malaysia đăng và đã được người quay tải trên tài khoản Instagram của mình và sau đó nó đã lan truyền trên YouTube và Facebook chứ có giấu diếm gì đâu mà bảo là “lộ”.


 

                                               ***

Dùng từ sai chính tả, sai ngữ nghĩa, viết câu sai cú pháp… là thực trạng cần chấn chỉnh. Đọc một bài báo đầy những lỗi giống như ăn một chén cơm đầy những sạn, không chóng thì chầy độc giả sẽ mang bệnh hết! Mong độc giả cùng chung tay “nhặt sạn” để các thế hệ đàn em khỏi bị “đau dạ dày”. Phóng viên, Biên Tập viên là những người được đào tạo chính qui để sử dụng ngôn ngữ như một công cụ, nên những bài viết cẩu thả, thiếu chuẩn xác như thế là không thể chấp nhận được, sẽ bị đánh giá là do trình độ thấp và thiếu tinh thần trách nhiệm. Mong quý vị có trách nhiệm liên đới, từ giảng viên trường Đại học Báo chí đến các chủ bút tòa báo, chủ nhiệm chương trình phát thanh, phát sóng truyền hình… vui lòng kiểm tra chất lượng sản phẩm của quý vị trước khi gởi đến công chúng. Điều đó cũng chính là thể hiện lương tâm người cầm bút, và sự tôn trọng quần chúng.

.

Doãn Lê

Mời nghe Tình Ca của Phạm Duy qua tiếng hát vượt thời gian củaThái Thanh

2 phản hồi

  1. Làm thế nào bây giờ anh Doãn Lê ơi. Cám ơn anh cho bài viết.

    Thăm anh luôn vui khỏe.

  2. Anh cũng bó tay.com. Còn nhiều câu viết ngô nghê cười ra nước mắt nữa P. ạ, không trích hết ra được. Đây là hậu quả tất yếu của một nền giáo dục lấy thành tích làm cứu cánh. Nhà báo mà viết câu văn chỉ bằng học trò cấp1, cấp 2 như anh dẫn chứng, đáng buồn biết chừng nào! Chỉ mong sao có sự đổi mới thật sự từ trong tư duy và thể hiện bằng hành động, chứ không nằm trong những câu khẩu hiệu một tấc tới trời. Chúc P vui khỏe nhé.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: