• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Có 911 người theo dõi

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Có 911 người theo dõi

Bolero – một lịch sử tình ca

Sức sống của bolero Việt không nằm ngoài dòng chảy miệt mài hơn trăm năm của dòng nhạc bolero thế giới, bắt đầu từ nơi khởi xướng là đảo quốc Cuba. Quả là ý tưởng kỳ cục khi nghĩ về những bản tình ca sang trọng lay động hàng triệu con tim như “Besame Mucho”, “Guantanamera”, “My Heart Will Go On” hay thậm chí “Yesterday” của nhóm nhạc lừng danh Beatles như những bản bolero – điệu nhạc “sến rện” và bình dân trong cái nhìn định kiến của nhiều người.

Nhưng người ta cho rằng, chúng là những bản bolero nổi tiếng bậc nhất thế giới, minh chứng cho những đỉnh cao và sự bền bỉ của một trong những dòng nhạc đứng vững như một biểu tượng văn hóa đại chúng của các nước Mỹ La Tinh.

Theo hai tác giả Lisa Shaw, Stephanie Dennison của cuốn sách Pop Culture Latin America!: Media, Arts, and Lifestyle (Văn hóa đại chúng Mỹ La Tinh: Truyền thông, Nghệ thuật và Lối sống), hầu hết giới nghiên cứu cho rằng nhạc bolero xuất hiện vào cuối thế kỷ thứ 19. Những bài bolero đầu tiên khởi sinh từ Cuba, nhanh chóng lan tỏa và bén rễ sang các đảo quốc ở vùng biển Caribbean và Mexico.

Bésame mucho, một trong những bản bolero được hát nhiều nhất trên thế giới

Thăng trầm của trăm năm

Những sáng tạo đầu tiên khởi đi truyền thống hơn trăm năm của bolero là từ Santiago, thành phố xinh đẹp phía đông nam đảo quốc Cuba, nơi thịnh hành những nghệ sĩ du ca dùng guitar đàn hát để kiếm sống trong ba thập niên cuối của thế kỷ 19. Một trong những người chủ xướng, định hình phong cách đặc trưng cho bolero là Pepe Sánchez (1856 – 1918), một nghệ sĩ – thầy giáo, người đã sáng tác bản bolero đầu tiên Tristezas (Những niềm đau) vào năm 1883 hoặc ít lâu sau đó. Bản nhạc cho đến nay vẫn còn được hát.

Nhưng như các thể loại khác, bolero không bước ra từ khoảng không. Cái nôi của bolero được cho là từ một điệu nhạc nhảy theo nhịp ¾ ở Tây Ban Nha vào thế kỷ 18. Dù cùng tên, nhưng điệu bolero mới ra đời gần như không nợ nần gì với nguồn gốc, bởi nó đã thay đổi nhịp thành 2/4, và sau đó là nhịp 4/4. Tuy nhiên, bản thân nó cũng pha trộn nhiều điệu nhạc gốc châu Âu và gốc Phi thịnh hành đương thời như danza, habanera, trova, son, minh chứng bởi tiếng đệm đàn guitar và sự ảnh hưởng lên giai điệu.

Sức hấp dẫn của dòng nhạc nhảy chậm buồn và lãng mạn giúp bolero nhanh chóng vượt biển sang đến Mexico, các nước vùng Caribbean, xuống đến các nước Nam Mỹ như Brazil, Argentina, Columbia, Chile, Venezuela, Ecuador, Bolivia…, quay trở lại cái nôi của nó là Tây Ban Nha.

Thời hoàng kim của Bolero ở các nước Mỹ La Tinh bắt đầu từ những năm 1930, kéo dài liên tục trong suốt ba thập niên, với những nghệ sĩ nổi tiếng như Antonio Machin, cặp song ca Los Compadres (Cuba), nhóm nhạc Los Panchos, Los Hermanos Martínez Gil và Trío Tarácuri, Agustín Lara (Mexico), Lucho Gatica (Chile)…Thời kỳ này, bolero còn ảnh hưởng sang thế giới nói tiếng Anh, được trình diễn bởi nhiều nghệ sĩ Mỹ như Bing Crosby, Nat King Cole hay Frank Sinatra.

Có lẽ bản bolero nổi tiếng nhất trong lịch sử chính là Bésame mucho (Hãy hôn em thật nhiều, 1941), được nữ nghệ sĩ người Mexico Consuelo Velásquez sáng tác vào năm cô chỉ mới 15 tuổi. Bài hát tình tứ mà tình nhân dành cho nhau hóa ra lại là tâm sự của một cô bé chưa một lần được hôn, đang mơ mộng một cuộc tình lãng mạn.

Không chỉ phổ biến trong khu vực Mỹ La Tinh, bài hát đến nay vẫn được rất nhiều ca sĩ tên tuổi trình diễn như Tona la Negra, Ruth Fermández, Luis Miguel. Thậm chí, Bésame Mucho từng xuất hiện trong album ghi âm năm 1962 The Beatles Live at Star Club in Hamburg của nhóm nhạc The Beatles.

Pepe Sánchez (cầm guitar, bên trái), một trong những người chủ xướng và định hình phong cách đặc trưng cho bolero Cuba.

Sự ủy mị thuần khiết

Mặc dù, theo thời gian, bolero đã có nhiều thay đổi cả về giai điệu lẫn sức ảnh hưởng, có thêm nhiều biến thể như bolero son, bolero moruno, bolero mambo, bolero beguine, bolero feeling, bolero ranchera. Các ý kiến đánh giá đều cho rằng bolero là phong cách âm nhạc đầu tiên của Cuba có sức ảnh hưởng rộng khắp thế giới đầu tiên và đạt được những thành tựu được công nhận trên toàn cầu.

Điều thú vị là bất kể màu sắc âm nhạc có thay đổi tùy theo bối cảnh văn hóa bản địa, bolero vẫn luôn giữ lại cho mình một đặc trưng thuộc về ca từ. Dòng nhạc bolero Việt Nam cũng không nằm ngoài đặc trưng này. Đó là những bản nhạc có ca từ thể hiện tình cảm, các quan niệm về tình yêu và cuộc sống, được viết ra bằng phong cách ngôn từ sáng rõ, mộc mạc và chân thành. Chúng thường bắt đầu bằng một hồi ức, kỷ niệm riêng tư nhưng lại điển hình, chạm tới hoàn cảnh phổ biến của số đông người nghe.

Ngoài câu chuyện tự sự về cuộc đời dâu bể, lẽ hợp tan, nhân tình thế thái, phần lớn các bản bolero là nhạc tình, trong đó lời ca và tiếng nhạc chậm đều trở thành hai yếu tố cộng hưởng, dìu bước chân của đôi bạn nhảy trong khoảnh khắc riêng tư và không ngừng nghỉ.

Chủ đề tình yêu cùng cung bậc xúc cảm, hệ lụy của nó, từ những hẹn hò, đam mê thầm kín cho đến hạnh phúc bị ngăn trở, hờn trách của người yêu vì những ngày xa cách… được đề cập trong các bản bolero đôi khi sáo mòn, hoặc đơn giản quá mức, khiến nó bị cho là ủy mị, dù thuần khiết và chân phương.

.

Theo Minh Chánh (VNN)

<

3 bình luận

  1. Trước tiên tôi không có ý kiến gì về bài viết. Tôi chỉ đóng góp một vài suy nghĩ của mình về dòng nhạc này mà thôi.
    Dòng nhạc Bolero dễ đi vào lòng người vì được viết theo cấu trúc cân phương. Tiết tấu đặc trưng là thường sử dụng đảo phách. Không phải bản nhạc Bolero nào cũng đơn giản. Đơn giản hay phức tạp tùy theo cách sử dụng thủ pháp của từng nhạc sĩ.
    Ca khúc Nắng chiều của cố ns Lê Trọng Nguyễn viết ở cung G, đến đoạn phiên khúc chuyển qua âm thể tương đối cung Em, đoạn kết thúc về lại cung G.
    Đường xưa lối cũ của ns Hoàng Thi Thơ viết ở cung D, đoạn phiên khúc chuyển qua âm thể tương đối cung Bm, đoạn kết thúc về lại cung D.
    Tiếng sáo thiên thai, cố ns Phạm Duy viết ở cung D, đoạn phiên khúc chuyển qua âm thể kế cận cung F#m, đoạn kết về lại cung D.

    Rõ ràng là không đơn giản.
    Hãy mở lòng đón nhận những giai điệu nhẹ nhàng cùng với ca từ dễ thương, chân thành của dòng nhạc này.
    Cảm ơn chị Huỳnh Huệ đã chuyển bài này đến với bạn đọc.
    Chúc chị sức khỏe và an lạc.

  2. Chào Anh Châu,
    Vì Huệ, và em gái cũng như khá nhiều bạn hữu đều yêu thích Bolero, nên đưa bài này lên trước khi post những bài Bolero Anh và Việt sống mãi với thời gian. Mặc ai nói Bolero sến, dòng nhạc này vẫn biểu cảm và truyền cảm hứng cho chúng ta. Có rất nhiều bài hay mà H định post. Nếu có thể Anh giới thiệu một số bản nhạc Bolero Việt cho các bạn của BMH cùng với nhận xét của Anh như một nhạc sĩ trong phản hồi trên thì rất tuyệt đó ạ .
    Cám ơn Anh. Chúc Anh một ngày đẹp thêm vui với nhạc và thơ.

  3. Xin được ghi lại vài ý kiến của nhà văn, nhà báo Trần Hữu Ngư trong tác phẩm”Tội Nghiệp Bolero” (NXB Văn Nghệ 2005): Bolero là vũ điệu dân gian của Tây Ban Nha, có mõ nhạc (castagnettes) nhịp theo. Một số người cho rằng Khúc Ca Ngày Mùa của NS Lam Phương là bản nhạc Bolero đầu tiên ở nước ta. Nhạc Bolero hiền hòa, dung dị, không triết lí, sính chữ, không làm dáng nhưng có duyên ngầm thấm đẫm tình yêu từ một làng quê nghèo có con đê, lũy tre, cánh cò, đàn trâu…nên được đại đa số người nghe chấp nhận. Những dòng nhạc bác học, hiện đại là những món ăn chưa quen với những cái dạ dày chỉ thích nghi với mắm muối dưa cà. Ngày nay một số bạn trẻ “trí thức” làm dáng (kiểu trưởng giả học làm sang) mở miệng là chê Bolero là nhạc sến.Với vốn kiến thức ít ỏi nhưng hợm hĩnh, dốt nhạc nhưng ưa chê, không đủ trình độ để cảm nhận đến nơi, đến chốn, họ cũng chẳng hiểu sến là gì. Họ vong thân nên quên mất rằng trước đây ông bà, cha mẹ họ đã ru họ lớn lên trong những chiếc nôi, chiếc võng bằng chính những bài hát bolero. Sến là do giọng hót, hét, rên, la ú ớ của ca sĩ kiểu lên đồng, nên dù đó là nhạc mới, nhạc trẻ cũng sẽ thành…siêu sến! Một số các nhạc sĩ tài danh nước đã để lại cho đời những tình khúc vượt thời gian theo điệu Bolero sau đây: Xóm đêm (Phạm Đình Chương), Nắng Chiều (Lê Trọng Nguyễn), Đường Xưa Lối Cũ, Các Anh Về (Hoàng Thi Thơ) Từ Đàm Quê Hương Tôi (Nguyên Thông tức Thông Đạt, tác giả của Ai Về Sông Tương), Mưa Rừng (Huỳnh Anh), Hai Vì Sao Lạc (Anh Việt Thu), Mùa Đông Của Anh (Trần Thiện Thanh), Trúc Đào (Anh Bằng), . .v.v..
    Vì thế không ngạc nhiên khi thấy những năm gần đây một số ca sĩ trẻ đã bắt đầu tìm lại với dòng nhạc bolero vì những cái gọi là nhạc trẻ càng ngày càng trở thành “Những Bài quên không bao giờ ca”! Vậy Bolero sến ở chỗ nào?

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d người thích bài này: