Vài Suy Nghĩ Về Bài Viết “ Trương Vĩnh Ký Nhìn Theo Góc Độ Phật Giáo ” của GS Minh Chi – Doãn Lê

Lời thưa:

 Bài này đã được viết từ khi Giáo Sư Minh Chi còn sống. Chưa kịp gởi cho báo nào thì tôi nghe tin GS đã qua đời. Tôi thật sự thương tiếc và nhớ câu nói của người xưa “Tử giả bất luận”, tôi xếp lại bài viết này. Nhân đọc Chuyện Đông, Chuyện Tây (Q1, NXB Trẻ 2006) tôi nhận thấy học giả An Chi đã đưa ra một quan điểm thật chí lý: “…Học giả hoặc nhà văn dù đã quá cố, vẫn phải vĩnh viễn chịu trách nhiệm về những gì họ đã viết. Có lẽ nào các thế hệ học giả và độc giả hậu sinh lại tuyệt đối không có quyền nhận xét và phê phán những gì mà các tử giả đã viết, nhất là về những gì họ đã viết sai (nếu có)?”

Đồng quan điểm ấy, tôi xin được đưa ra vài suy nghĩ  về bài viết trên của GS Minh Chi.

 **0**

Trong cuộc toạ đàm do tạp chí Xưa Và Nay tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh về Trương Vĩnh Ký (TVK) có nhiều bài tham luận sâu sắc và giá trị của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu. Phần lớn các tác giả đều đánh giá rất cao TVK với các công trình biên khảo về mặt văn hoá và công cuộc truyền bá chữ quốc ngữ của ông. Hẳn nhiên được bầu chọn là một trong 18 vị văn hào của thế giới (Thế giới thập bát văn hào), với một sự nghiệp hoạt động khoa học và trước tác đồ sộ (hơn 120 tác phẩm lớn nhỏ), biết nhiều cổ ngữ và sinh ngữ (chưa có sự thống nhất của giới nghiên cứu, con số dao động từ 10 đến 27 ngoại ngữ) TVK được xem là người có đại công với dân tộc (Ở đây xin mở một dấu ngoặc, học giả An Chi  đã viết trong Chuyện Đông Chuyện Tây  :

https://i2.wp.com/files.myopera.com/haudq/albums/642409/TruongVinhKy.jpgTrương Vĩnh Ký

Trong bản dịch Minh Tâm Bửu Giám” dịch giả này (tức Trương Vĩnh Kí -DL) còn dịch sai nhiều chỗ khác nữa. Chẳng những đã dịch sai nhiều chỗ trong Minh Tâm Bửu Giám mà cả khi phiên âm Truyện Kiều sang chữ quốc ngữ và chú thích bản phiên âm này, TVK cũng đã phiên sai ít nhất là 41 chỗ và chú giải sai ít nhất là 32 chỗ như Nguyễn Quảng Tuân đã chỉ ra một cách hoàn toàn xác đáng trong “Chữ Nghĩa Truyện Kiều” (Nxb KHXH, H Nội,1990). Và:“Trương Vĩnh Kí đã để khá nhiều lỗi khi phiên âm và chú thích quyển Truyện Kiều. Có nhiều chữ rất phổ thông mà ông cũng giảng không đúng. Điều này làm cho chúng ta phải thắc mắc vì từ xưa đến nay TVK vẫn nổi tiếng là một học giả uyên bác… Sự phiên âm sai lầm của TVK đã làm cho Abel des Michels lầm lẫn theo và dịch quyển Kim Vân Kiều sang tiếng Pháp với nhiều sai lầm không thể chấp nhận được”  ( CĐ CT, NXB TRẺ, quyển 1, trang 227 v q. 3, trang 338)

Trở lại vấn đề, hầu hết các bài tham luận trên đều không đề cập, hoặc đề cập rất ít đến các hoạt động chính trị của TVK như nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Xuân đã viết : “Không phải ít người phê phán ông về phương diện chính trị – nhưng phương diện này ở nơi ông với tư cách là viên chức của chế độ thực dân thì có cần phải đếm xỉa tới như một nhà chính trị quan trọng hay không” (TVK trong con mắt thế kỉ XXI). Hoặc như cụ Vương Hồng Sển: “…nhưng ông vẫn là ông, trước sau là một học giả nghèo và đến chết còn thiếu nợ, bản lĩnh của ông là thế, con người Vĩnh Ký là thế, kẻ hậu sinh chưa sạch cứt mũi xin đừng toan lấy đá liệng ông” (Thân thế và sự nghiệp TVK). Xem ra hai cụ chỉ ngưỡng mộ tài năng TVK qua lãnh vực văn hoá, mà hầu như đã không “đếm xỉa”, bỏ qua tất cả các hoạt động chính trị của ông, trong khi chính các hoạt động này mới cho ta thấy bản chất con người thật của TVK đối với đất nước để mà luận công hay tội. Vả lại ngay trong lãnh vực văn hoá này, hai cụ cũng chỉ thấy cái công trình đồ sộ hiển bày trước mắt mà không thấy được cái động cơ thật sự vì sao (1:     Xin đọc Trương Vĩnh Kí, ông là ai? Bùi Kha (nguồn Đạo Phật Ngày Nay, trang tiếng Việt). Và vì thế vẫn có không ít “kẻ hậu sinh” không “lấy đá liệng ông”, mà bằng con dao sắc nhọn đã mổ xẻ cái ung nhọt chính trị của TVK. Trong số đó có nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân (Về hai thời điểm xuất và xử trong cuộc đời chính trị của TVK). Hoặc nhẹ tay hơn, tham luận “TVK, một thế kỉ nhìn lại” của tiến sĩ Võ Xuân Đàn đã nêu lên những lỗi lầm về hoạt động chính trị của TVK (bị Pháp lợi dụng) đã “trở thành kẻ cộng tác với quân xâm lược”.

Qua hơn 100 năm kể từ ngày TVK nằm xuống, công và tội của ông vẫn còn là một đề tài gây nhiều tranh luận giữa các nhà khoa học khi nghiên cứu về ông.

Tôi đã đọc trên trang Văn Hoá Giáo Dục của tuần báo Giác Ngộ số 81 (15/ 8/ 2001) và trong cuốn “Thế Kỉ 21 nhìn về TVK” của Tạp chí Xưa Và Nay, NXB Trẻ 2002, bài viết của giáo sư Minh Chi với tựa đề “Trương Vĩnh Kí, nhìn theo góc độ Phật giáo”. Sau khi đọc xong bài viết ấy, tôi không khỏi băn khoăn và có vài nghi vấn, xin nêu ra đây để được sự chỉ giáo thêm của các bậc thức giả và bạn đọc.

Trước hết tôi cần khẳng định rằng, những gì tôi viết chỉ là những suy nghĩ và nghi vấn về nội dung bài báo của GS, chứ hoàn toàn không có ý tranh luận và không hề mang thành kiến tôn giáo để tránh sự ngộ nhận không đáng có, như lời GS đã nhắn nhủ trong đoạn cuối của bài viết : “Người Phật tử khi phê phán, nhận định một nhân vật tầm cỡ như TVK, thuộc Kitô giáo là tôn giáo bạn, người Phật tử lại càng thận trọng, đúng mức”.  ( Xem tiếp trang 2)

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Blog Chuyên Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d người thích bài này: