Tìm Hiểu Nội Dung Và Xuất Xứ Thập Ngưu Đồ( Nguyễn Nam Trân)

Nguyên tác: Yanagida Seizan

Biên dịch: Nguyễn Nam Trân

Phóng Ngưu Đồ


“Tìm hiểu nội dung và xuất xứ Thập Ngưu Đồ” là tựa đề đặt tạm cho phần đầu tác phẩm “Thập Ngưu Đồ: Hiện tượng luận về bản ngã” của hai tác giả  Yanagida Seizan và Ueda Shizuteru.

Tranh thả trâu của Sesshuu

(Tuyết Chu, 1420-1506) – Bản Thảo – 2009

Phần thứ hai sẽ mang tên “Thập Ngưu Đồ: từ Khuếch Am đến Heidegger”.

Mục Lục

Phàm lệ

Dẫn nhập của người biên dịch (Nguyễn Nam Trân)

Phần Một: Tìm hiểu nội dung và xuất xứ Thập Ngưu Đồ.

I) Thập Ngưu Đồ của hòa thượng Khuếch Am, trụ trì Định Châu Lương Sơn

(Yanagida Seizan)

II) Giải thích về xuất xứ Thập Ngưu Đồ (Yanagida Seizan)

Phần Hai: Thập Ngưu Đồ: từ Khuếch Am đến Heidegger.

I) Lời nói đầu (Ueda Shizuteru)

II) Thập Ngưu Đồ: hiện tượng luận về bản ngã (Ueda Shizuteru)

Lời kết (Yanagida Seizan)

Bạt: Thiền ngữ lục và hiện đại (Nishimura Eshin)

Thư mục tư liệu tham khảo

Phàm Lệ:

Quyển sách này có kèm theo hai bộ tranh dùng để minh họa. Tuy chất lượng in không tốt nhưng có giá trị lịch sử.

Bộ tranh đầu tiên nằm trong phần mà Yanagida Seizan trình bày nội dung và giải thích xuất xứ Thập Ngưu Đồ là bản Gozan (Ngũ Sơn) lưu trữ tại Đại học Tenri (tỉnh Tenri, gần Nara).

Bộ tranh thứ hai với nét bút của Ngu Trung Chu Văn được ghép vào phần luận đề Hiện Tượng Luận Về Bản Ngã của Ueda Shizutera là bộ cất giữ tại Shôkokuji (chùa Tướng Quốc), Kyôto.

Chúng tôi chỉ chua chữ Hán khi thực cần thiết. Tuy nhiên, đặc biệt đối với các bài kệ tụng, để tiện bề thưởng thức, xin phép chua tất cả.

Dẫn nhập của người biên dịch

(Nguyễn Nam Trân)

Trong những năm gần đây, Thập Ngưu Đồ (Mười Bức Tranh Trâu), tác phẩm cơ sở nổi tiếng của Thiền Tông, cẩm nang dành cho người tham thiền, đã được in thành sách hoặc giới thiệu trên mạng, chủ yếu là qua các bản đến từ Anh văn và Trung văn. Để đóng góp vào công trình nghiên cứu chung này và gióng thêm một tiếng chuông mới, chúng tôi xin mạo muội giới thiệu nơi đây thành quả kết tinh nỗ lực của hai nhà giáo, cũng là hai nhà nghiên cứu lão thành Nhật Bản.

Những trang sau được biên dịch theo tác phẩm Juugyuuzu: jiko no genshôgaku 十

牛図、自己の現象学 (tạm dịch: Thập Ngưu Đồ: Hiện tượng luận về bản ngã) do Ueda Shizuteru và Yanagida Seizan viết chung. Sách ra đời lần đầu vào tháng 3 năm 1982, được nhà xuất bản Chikuma Shobô (Tôkyô) thực hiện dưới dạng ấn bản bỏ túi vào tháng 11 năm 1992, đã được in đến lần thứ 13 vào tháng 6 năm 2007.

Tác phẩm mở đầu với phần nghị luận triết học của Ueda Shizuteru, tiếp đó là phần trình bày và nghiên cứu văn bản của Yanagida Seizan. Nguyên nhân của sự sắp xếp hơi gượng ép này có lẽ vì chủ biên (Yanagida) muốn tỏ lòng kính trọng người bạn cùng chấp bút (Ueda) chứ độc giả thật khó lòng thưởng thức luận cứ triết học liên quan đến một văn bản mà chưa hề được đọc nội dung văn bản trước đó. Chúng tôi đành tự ý đảo ngược vị trí của chúng, đem Yanagida lên trên (phần I) và đặt Ueda xuống dưới (phần II).

Cố giáo sư Yanagida Seizan 柳田聖山 (Liễu Điền, Thánh Sơn, 1922-2006) sinh trong chùa Enjuji (Diên Thọ Tự)1 tỉnh Shiga, theo học ở Trường Cao Đẳng Phật Học của tông Lâm Tế (tiền thân Đại Học Hanazono) và Đại Học Otani. Sau ông về làm viện trưởng các viện nghiên cứu về tôn giáo ở Đại học Hanazono và Đại học Kyôto. Ông chuyên môn về Thiền Trung Quốc. Đã được giải thưởng văn chương báo Yomiuri với tác phẩm “Cuồng Vân Tập của Thiền sư Nhất Hưu” (Ikkyuu no Kyôun-shuu). Năm 1984 lại hoàn thành bản mục lục tra cứu về “Tổ Đường Tập”, văn bản cơ sở của Phật giáo. Công việc này chiếm mất 30 năm cuộc đời ông. Ngoài ra còn để lại “Toàn tập của Yanagida Seizan”.

Giáo sư Ueda Shizuteru 上田閑照 (Thượng Điền, Nhàn Chiếu) sinh năm 1926 tại Tôkyô. Ông tốt nghiệp hậu đại học về khoa tôn giáo Đại học Kyôto. Năm 1959, được học bổng Viện Alexander von Humbolt, ông sang du học tại Đại học Marburg, Đức. Ngoài Thiền, ông còn nghiên cứu về nhà thần học Đức Johannes Eckhart (khoảng 1260-1327) và chủ nghĩa thần bí Đông phương lẫn Tây phương. Sau đó, ông đã giảng dạy tại các Đại học Koyasan, Kyôto và Hanazono. Trước tác có “Ta là ai?”, “Theo dấu Thập Ngưu Đồ” và “Toàn tập của Ueda Shizuteru”.

1 Có thể ông là con một nhà sư. Truyền thống Nhật Bản cho phép người đi tu “thê đới” tức lập gia đình như mục sư đạo Tin Lành.  Nishimura Eshin 西村恵信 (Tây Thôn, Huệ Tín), người viết bạt cuối sách, cũng là một nhà giáo và học giả nổi tiếng về Thiền. Ông sinh năm 1933, là con út một gia  đình theo tông Lâm Tế, tốt nghiệp khoa Phật học tại Đại học Hanazono năm 1956. Nghiên cứu về Phật giáo Thiền Tông, từng diễn giảng tại nhiều trường đại học (1969-70). Trước tác hầu hết bằng Nhật ngữ, liên quan đến tông Lâm Tế (Rinzai-shuu, 1986), Thiền và hiện đại (1998), Lời Đức Phật (2004). Còn viết về triết gia Suzuki Teitarô Daisetsu (2004) và bình luận Vô Môn Quan của Vô Môn Huệ Khai (1994) cũng như Cuồng Vân Tập của thi tăng Ikkyuu (2006).

Cái lợi của việc biên dịch là cho phép ta có chút tự do chọn lọc. Tuy đã cố gắng theo  sát văn bản nhưng chúng tôi bắt buộc lược bỏ một phần do nội dung chú thích của  Seizan quá súc tích và cặn kẽ. Một số kiến thức ông đưa ra chỉ hướng về độc giả Nhật,  nếu dịch hết e thành từ chương. Cần nhắc thêm rằng ngoài sự uyên bác của Seizan, việc kết hợp và đối chiếu Thập Ngưu Đồ với hiện tượng luận (phenomenology) trong triết học Tây phương hiện đại qua cái nhìn của Shizuteru là một ưu điểm khác của nguyên tác. Nó giải thích tính phổ quát của Thiền và khả năng quốc tế hóa Thập Ngưu Đồ. Chúng ta sẽ thấy con trâu Trung Quốc của Khuếch Am không khác chi con bò sữa của Heidegger nhai cỏ trên cánh đồng xanh nước Đức, đồng thời nó cũng từa tựa con trâu dầm mình trong ao hè dưới rặng tre già của Việt Nam. Từ những câu ca dao như “Trâu ơi ta bảo trâu này!” cho đến bài Quốc văn giáo khoa thư: “Ai bảo chăn trâu là khổ?” hay câu văn “Thằng Sửu ngồi trên mình trâu gọi nghé” mà ai cũng nằm lòng, hình ảnh con trâu đã gắn liền với cuộc sống của người dân Việt. Do đó, nếu đem Thập Ngưu Đồ ra để giảng về Thiền cho người Đức lẫn cho độc giả Việt Nam, chắc chắn cả hai đều dễ dàng lĩnh hội.

Nếu Ueda Shizuteru kéo Khuếch Am về với thời hiện đại, đặt ông bên cạnh các triết gia Tây phương và như thế, đã làm một việc không vô lý chút nào, thì Yanagida Seisan, với kiến thức bác lãm, lại đi theo một hành trình ngược chiều. Ông đưa Khuếch Am trở về quá khứ để gặp con thủy cổ (trâu) của Phổ Minh, Thanh Cư, Nam Tuyền, Mã Tổ bên Trung Quốc và xa hơn nữa, con voi trong những bức Mục Tượng  Đồ của Tây Tạng, con trâu sữa trên đỉnh Tuyết Sơn của Thuận Chi, thiền sư người Triều Tiên sống vào thế kỷ thứ 9. Cuối cùng ông thử tìm đến con thánh ngưu Ấn Độ2  và, đáng ngạc nhiên hơn cả, tận một người mang tên trâu (Gotama có nghĩa là trâu)  tức Phật Cồ Đàm.

Chúng tôi thành thực xin lỗi quí vị độc giả về nhiều khuyết điểm về hình thức hoặc

nhiều chỗ tối nghĩa trong nội dung có thể tìm thấy nơi bản dịch chỉ vì lực bất tòng tâm.

Cũng nhân đây xin cung kính cảm ơn trước các bậc cao minh về những góp ý giải mê và xây dựng.

2 Ngưu Ma Vương, chồng của Thiết Phiến công chúa tức bà La Sát trong Tây Du Ký, một con trâu hung hăng, hơi ngốc nghếch nhưng biết phục thiện là một nhân vật thú vị. Trình Thiết Ngưu (Thuyết Đường) và Lý Thiết Ngưu (Thủy Hữ) với cá tính đồng dạng cũng vậy.

Túy  Phượng chuyển bài

( Còn tiếp)

3 bình luận

  1. Chờ hồi tiếp chị ơi!
    Em

  2. Chị ơi, cả ba con trâu trong sách, Ngưu ma vương, Trình Giảo Kim,Lý Quỳ đều là nhân vật em ước ao được kết giao lắm chị ạ!
    Em

  3. À há.. trong các nhân vật này chị thích nhất là lão Trình đó! 🙂
    Chị.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d người thích bài này: