• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 898 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 898 other followers

Tri kỷ

Bá Nha – Tử Kỳ

Nghĩa tri kỉ, tình tri âm thì thời nào, đời nào, dân tộc nào trên đất này mà không ôm niềm vọng tưởng?

Tôi nhớ đâu rằng năm 7 tuổi Mô-da  ( Mozart)   đi biểu diễn ở Phơ-răng-phua, một cậu bé 14 tuổi đã từ đám cử tọa chìa tay bắt tay cậu bé Mô-da và thốt lên: Cậu vĩ đại thật! Cậu bé có lời chào trang trọng đó là Gớt ( Goethe) , thi hào, tác giả của thi phẩm Pao-x-tơ (Faust) vĩ đại sau này. Thật là cuộc gặp gỡ của những tầm cỡ khác thường.

Lại nhớ đâu sau này, khi đã là nhạc sĩ nổi tiếng, Mô-da một lần tiếp một cậu thanh niên đến thọ giáo âm nhạc, sau khi nghe một khúc ngẫu hứng của cậu ta, chính Mô-da vĩ đại đã kinh ngạc thốt lên: Chàng trai, tương lai âm nhạc sẽ thuộc về cậu! Chàng trai đó chính là nhạc sĩ Bê- thô- ven ( Beethoven)  sau này.

Lại kể ông tổ của chủ nghĩa cộng sản là Mác ( Marx)  với nhị tổ Ăng-ghen (Angel ) cũng là một tình bạn thật cao cả vĩ đại, đến độ Ăng-ghen đành bỏ dở sự nghiệp hoạt động xã hội của mình để trở thành một thương nhân hầu lo cho gia cảnh của Mác, để Mác yên tâm mà viết nên bộ Tư Bản vĩ đại.

Đó là những tình tri kỉ thật kinh điển của phương Tây.

Nhưng công bằng mà nói, chính phương Đông mới là đất mà tình tri kỉ nghĩa tri âm đã được tôn thờ, thậm chí đẩy lên thành một lí tưởng.

Người Trung Quốc thường truyền tụng những huyền thoại đẹp về Thúc Nha- Quản Trọng, Bá Nha- Tử Kì, Trần Phồn- Từ Trĩ.

Quản Trọng, tể tướng nước Tề, từng giúp Tề Hoàn công lập nên nghiệp bá, thuở hàn vi thân cùng Bảo Thúc Nha. Khi đi trận thường bỏ chạy trước, người ta ai cũng chê Quản Trọng hèn nhát, chỉ Thúc Nha là nhất quyết tin rằng Quản Trọng không muốn liều một chết là để lưu cái thân hữu dụng về sau, cái dũng của hạng thất phu sao mà sánh kịp. Khi đi buôn cùng Thúc Nha, chia phần lãi, Quản Trọng thường giành phần nhiều hơn, vợ Thúc Nha chê Quản Trọng là tham, chỉ Thúc Nha bảo vợ rằng Quản Trọng sở dĩ chiếm phần hơn là vì phải còn nuôi mẹ già. Mãi đến khi làm tể tướng, Quản Trọng vẫn thường kể với bề tôi rằng “ sinh ra ta là cha mẹ ta mà hiểu ta thì chỉ có một Bảo Thúc Nha vậy”.

Lại chuyện Bá Nha kết nên nghĩa với Tử Kì. Bá Nha làm quan lớn, lại tự ngạo với ngón đàn của mình mà rằng thế nhân không có người tri âm, nên thường chỉ nguyên tiêu ( rằm tháng giêng) mới một mình một thuyền lên chốn non xanh nước biếc mà tự mình thưởng thức ngón đàn. Một lần đang gãy điệu cao sơn, chợt có tiếng khen: Nga nga hồ chí tại cao sơn (tiếng đàn vòi vọi, hồn người đang gửi chốn non cao). Khi Bá Nha dạo sang khúc lưu thủy, lại nghe lời tán thưởng: Dương dương hồ chí tại lưu thủy ( tiếng đàn mênh mang hồn người đang gửi nơi dòng nước chảy). Bá Nha giật mình vội mời người nghe đàn xuống thuyền đàm đạo, đó là một tiều phu tên gọi Tử Kì. Hai người trở nên nghĩa tri âm. Về sau Tử Kì mất, Bá Nha đốt luôn cây đàn mà ngón lưu thủy cao sơn cũng thất truyền từ đó.

Lại chuyền Trần Phồn -Từ Trĩ.

Trần Phồn rất quí Từ Trĩ, nên đóng giành riêng cho bạn chiếc giường, khi Từ Trĩ đến, Trần hạ giường mời bạn ngồi, Từ về, Trần lại treo giường lên. Sau Từ Trĩ mất, Tràn Phồn đốt luôn chiếc giường.

Cụ Nguyễn Khuyến khi khóc bạn mình là Dương Khuê có nhắc đến tích này:

Giường kia treo cũng hững hờ

Đàn kia gãy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn.

Việt Nam ta có lẽ tình tri kỉ tiêu biểu nhất là câu chuyện Lưu Bình Dương Lễ.

Dương Lưu là bạn thân, cùng học một thầy. Dương cần cù chăm chỉ nên thi cử hiển đạt. Lưu còn ham chơi nên hỏng. Dương thương mà giận bạn nên khi Lưu đến thăm nhà bèn giả lạ mà không tiếp. Lưu giận trở về nuôi chí học hành. May gặp người con gái thương chàng tình nguyện nuôi chàng ăn học. Lưu quyết chi học hành nên sau đỗ đại khoa, sang chào Dương Lễ bụng những muốn nhắc lại chuyện bội bạc cũ thì đã thấy người con gái nuôi mình ăn học đã ở đó rồi, mới hay là Dương sai vợ đến lo lắng cho mình. Tình tri kỉ lại đậm đà hơn xưa.

Nhàn rỗi kể tích xưa, mới thấy tiêu chuẩn người xưa cao thâm thật, mà cũng nhiêu khê thật. Song vậy mới là người xưa. Thôi thì mỗi thời đại có vốn văn hóa của mình, hơi đâu mà nệ cổ, nhưng lẽ nào không rút tỉa được đôi câu! Thúc Nha cùng Quản Trọng là hiểu người bằng đức vị tha, Bá Nha với Tử Kì là tri âm cùng chí hướng, Trần Phồn đãi Từ Trĩ là đãi bạn bằng cả lòng trân trọng. Còn đến như Lưu Bình Dương lễ thì là chí cốt tình thâm, đến cả vợ cũng không gần bằng được! Ngẫm người nay không thể là người xưa, song trong giao du lòng hướng về những chuẩn mực nguyên tắc cũ ắt tình càng thêm bền mà tình càng thêm trọng vậy.

Trân trọng gửi chút tâm tình cùng bằng hữu!

.

Nguyễn Tấn Ái.

8 phản hồi

  1. Ái ơi, chị nghĩ thời nào cũng có tình bằng hữu thâm sâu. Thời nay cũng có nhiều câu chuyện cảm động về tình bạn mà. Có lẽ chỉ là cách thể hiện có khác người xưa một chút do văn hoá mỗi thời mỗi khác thôi, Ái nhỉ?
    Tri âm như Bá Nha- Tử Kỳ ngày nay chắc hiếm. Nhưng ngày nay vẫn có nhiều người chỉ cần nghe ngữ điệu là bắt mạch được bạn mình đang ở cung bậc cảm xúc nào :-). Đó gọi là tri âm thời hiện đại chăng? Thậm chí vẫn có người hiểu bạn ngay cả khi bạn im lặng. Đó gọi là đồng cảm hỉ?
    Quý nhất trong tình bạn vẫn là hiểu nhau đủ để tôn trọng nhau, đồng cảm và yêu thương nhau không điều kiện, phải không Ái?
    Ái cũng có những mối quan hệ thân thiết với bạn hữu khiến người ta ngưỡng mộ mà. Như tình bạn vong niên với anh Dược chẳng hạn.
    Chúc Ái vui nhiều với bạn bè bằng hữu nhé 🙂

  2. Tấn Ái ơi !
    Những tấm gương tình bạn tri kỷ mà người xưa đã để lại cho đời rất đáng trân trọng và noi theo . Như chị Kiêm Yến đã nói “Thời nay cũng có nhiều câu chuyện cảm động về tình ban “.Đúng vậy trọng mọi thời đại đều có những mẫu chuyện tình bạn ” Tri kỷ” Nhưng ở mỗi hoàn cảnh một khác . HP nghĩ Tấn Ái chắc có nhiều bạn tri kỷ ha . Chúc bạn luôn vui vẻ và hạnh phúc bên những người bạn thân thương .

    Thân chào .
    HP

  3. Ái ơi Ái à,

    Hèn lâu rồi chị mới được nghe nhắc lại chuyện xưa. Ái làm chị nhớ ông của chị quá trời quá đất. 🙂

    Những mối tình tri âm tri kỷ này nghe mãi không bao giờ chán em nhỉ? Chị cám ơn em. 🙂

  4. Chị Phượng, chị Yến ơi!
    Có xưa mới có nay mà, Ái nghĩ cái tâm là Trời sinh ra, do vậy mới có khoa xem tướng người, nhưng cái tâm tình cũng do ý thức học hỏi hướng thiện mới nên hoàn thiện được mấy chị nhỉ?
    Vậy nên thỉnh thoảng đọc lại cái cũ để tự khuyến mà!
    Đồng ý chị Yến ạ, tri âm tri kỉ chi tình đời nào cũng có, và cách thể hiện có khác xưa thôi, mà như chị nói, mà như người ta cũng nói: Hãy nói bạn anh là ai, tôi sẽ biết anh là ai! Có được những tri âm cũng thật sung sướng tự hào chị nhỉ!
    Em biết chị Phượng sẽ rất tâm đắc với câu chuyện
    tri kỉ mà!
    Chị Phượng, chị Yến vui nhiều nghe!
    Ui chao, mất 2 ngày sinh hoạt ngoài trời với đoàn trường nhọc đừ, chừ mới trò chuyện với mấy chị của mình được đó, em vui lắm!
    Ái

  5. Anh Hồng Phúc thân à!
    Ái cũng nghĩ về anh như thế!
    Anh tài tâm đều mẫu mực, thật đáng ngưỡng mộ!
    Chúc anh luôn vui, luôn yêu người, vị tha anh nhé!
    Ái.

  6. Quân tử chi giao đạm nhược thủy
    Tiểu nhân chi giao điềm như mật.

    • Thánh hiền, Phật Giác
      Thánh nhân chỉ hiền lành thôi. Còn Phật không thiện cũng chẳng ác, tùy hoàn cảnh mà vạn chuyển. Đó là giác. Người đời thường không hiểu nổi nên có câu “Phật Làm phàm chê”
      Nhưng trước hết con người phải học là Thánh Nhân, nung chí kiến tạo Đạo Đức phước thiện để gặp các vị Thiện Tri Thức chỉ bày.
      Nếu từ bi mà không có Trí tuệ thì đâm ra bi lụy, gặp ai khổ cũng khổ theo, thương những không giúp được gì. Thậm chí để họ làm gì mình cũng mặc. Bố thí cúng dường nếu gặp kẻ lừa gạt làm bậy thì mình còn lãnh tội giúp kẻ ác tăng trưởng, tội nặng thêm
      Nếu có Trí mà không có Đức thì chuyên mưu sĩ, hơn thua, hại người thì bị người hại hoặc lãnh quả.
      Đạo Phật dạy con người: Từ Bi nhưng phải có Trí
      Đức Trí Tương Song
      Chân Nguyên Trực Giác

  7. Cảm ơn anh Vũ!
    Đúng vậy, trực giác ( cảm tính ) và tránh thị phi, tranh đấu!
    Ái

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: