• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 902 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 902 other followers

Bát đẩu chi tài

Xưa khi còn nhỏ bé ngô nghê tôi đã từng thích lắm những giai thoại về Cao Bá Quát, nào mỉa tao đàn, nào lỡm Tự Đức…chuyện nào chuyện nấy rõ khéo tạc một họ Cao càn rỡ cậy tài ngông cuồng xuất tính, thú ơi là thú! Một vài cái truyện làm lưng vốn đủ để sai lũ bạn chăn trâu làm tay làm chân cho mình để lão đây rỗi rãi mà hề hà kể chuyện cho nghe!

Khoái nhất là câu Quát ngạo: Chữ nghĩa trong thiên hạ có bốn bồ thì riêng ta chiếm hai bồ, anh ta (Bá Đạt) và bạn ta gom một bồ, còn một bồ thì chia đều trong thiên hạ!

Ấy là chuyện khi xưa ta bé. Rồi lớn lên, nghiệp thi thư như là vốn dĩ, là vẽ tiếp một hành trình vốn manh nha từ hồi chăn trâu cắt cỏ; và cũng như nhiên rằng thần tượng thưở ấu thơ hãy cứ là bóng hình tiền nhân tôi dõi theo ngưỡng mộ. Duy khác hơn một điều: Ngưỡng mộ và cung kính.

Là một thi nhân lấy cho mình tự hiệu Cúc Đường ( nhà của người quân tử), Mẫn Hiên ( hiên nhà ưu tư), một tiền nhân rất biết sửa mình!

Là một con người tự khiêm tự biết mình lắm. Khi đọc tập thơ “yên đài anh ngữ” của Bùi Ngọc Quỹ, Cao Bá Quát tự nhắc mình chỉ là “sâu đo nọ những đòi đo thế giới”.

Là người cha rất mực yêu con, đêm nằm mộng thấy con gái (đã mất) mà nước mắt dầm dề (mộng vong nữ)

Là vị quân sư khi về dưới cờ nghĩa Lê Duy Cự đã đề lên cờ soái một chữ “nhân” tỏ cái lòng vì dân mà hưng quân điếu phạt.

Tôi ngờ ngợ, vẫn là bậc tiền nhân mà tôi tôn thờ kính ngưỡng, mà nay sao khác xưa nhiều quá!

Không là một tài năng lỗi lạc chỉ phẫn hận sinh bất phùng thời mà “càn rỡ cậy tài ngông cuồng xuất tính”. Vậy tiếng chẳng lành cho hạnh ấy từ đâu? Lại dò về cái án tru di, mới hay lời kết án ấy là từ Cao Bá Nhạ, cháu gọi Cao Bá Quát bằng chú, cũng là nhà thơ danh tiếng bấy giờ, khi tù tội, đã trần tình với vua Tự Đức mà nặng tay kết án chú mình!

Sinh tử quan đầu, có lẽ cũng nên nhẹ tay trong vòng khuyên điểm về phẩm hạnh của Cao Bá Nhạ. Song cũng cần tỉnh táo tránh nhẹ dạ dễ tin lời sàm mà hoen ố phẩm hạnh của Cao Chu Thần.

Riêng cái án “bốn bồ chữ” thì loay hoay lần dò, giờ tôi mới hiểu.

Sách Vân đài loại ngữ của Lê Quí Đôn, thiên Văn nghệ có chép:

“Văn chương hay tuyệt được người ta gọi là Bát đẩu chi tài (tài được tám đấu)

Lời này vốn của Tạ Linh Vận. Vận thường nói: “Tài hoa trong thiên hạ cộng chung được một thạch (một thạch có mười đấu). Tử Kiến(tức Tào Thực, con trai Tào Tháo, một nhân vật chính trong Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, người viết chú thích) riêng chiếm tám đấu, tôi được một đấu, những người khác thì chia nhau một đấu”.

Từ đây mà suy ra, người trong thiên hạ xưa thường dùng khái niệm “đấu” để đong “tài”. Rủi xui sao lại vận đúng vào Cao Bá Quát.

Từ đôi chút tìm tòi của mình về phẩm hạnh của Cao Chu Thần, tôi quyết Cao danh sĩ chẳng hạ mình mà tự khen mình lố đến thế đâu, vậy sự tình do đâu?

Tạm gửi một giả thuyết: Một bạn tri âm nào vì yêu Quát mà tâm sự cùng bạn văn, rồi người này truyền tai người khác, đến truyền khẩu trong dân gian chăng?

Hay vì Cao sống cùng thời với vua Tự Đức, một vị vua nổi tiếng hay chữ, thường được các văn nhân nịnh bợ mà tán tụng, Tự Đức trái lại, rất phục tài Cao, đến nõi ban lời khen tặng:

“Văn như Siêu Quát vô tiền Hán

Thơ đáo Tùng Tuy thất thịnh Đường”

Ghen với lời ban tặng ấy mà những người cùng thời cố tình đơm đặt để chuyện đến tai vua, hòng ra đòn âm hiểm độc với Quát chăng?

Song nhát dao trí mạng đã ra rồi, chỉ tiếc người đời sau ngễnh ngãng cứ tin là thật!

Tôi trước mộ tài, sau càng phục đức của một nhân cách văn nhân tầm cỡ, nên khôn nguôi canh cánh, nên mạo muội gửi đôi lời chia sẻ, không dám làm trạng sư vụng, kẻo chốn miên viễn thời gian danh sĩ Cao Chu Thần lại ngậm ngùi, lại tự thán: Chốn nhân gian lại thêm một thằng lầm lỗi!

.

Tháng giêng Tân Mão

Nguyễn Tấn Ái

4 phản hồi

  1. Chị cũng thích những giai thoại về Cao Bá Quát trong đó có cái bồ chữ của ông lắm và danh xưng được người xưa truyền tụng :” “Thần Siêu, Thánh Quát”

    đến độ vua Tự Đức ban cho :

    “Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán”

    Về chí khí thì chả phải ai cũng được như người anh hùng thời Nguyễn này:

    “Thập tải luân giao cầu cô kiếm
    Nhất sinh đê thủ bái mai hoa”

    “Mười năm lặn lội tìm kiếm cổ
    Một đời chỉ biết lạy hoa mai”

    Cám ơn Tấn Ái đã bàn luận về Cao Bá Quát, một danh nhân đất Việt

    🙂

  2. Chị Huệ!
    Em cảm ơn chị cũng có đồng sở thích với em!
    Vấn đề em muốn bày tỏ là quan điểm về một giai thoại, và nguồn gốc của nó, hi vọng cũng góp cho bạn đọc một chút mới mẻ vui vui chị ạ!
    Em Ái.

  3. Câu nói “Chữ nghĩa trong thiên hạ có bốn bồ thì riêng ta chiếm hai bồ, anh ta (Bá Đạt) và bạn ta gom một bồ, còn một bồ thì chia đều trong thiên hạ!” không thể hiểu bằng học vấn hay cảm tính, mà phải hiểu bằng chí.

    Cái chí của Cao Bá Quát là yêu thương những người dân nghèo, khinh khi những vị quan lại làm thơ đối họa, dửng dưng trước nạn ngoại xâm. Ông có tư tưởng của những nhà tiến bộ phương tây. Vì vậy ông khinh khi chữ nghĩa của thiên hạ thời bấy giờ, của những vị quan làm thơ đối câu, không lo lắng cho đất nước.

    Ấy là chí khí của một người vì nước vì dân, một người có tư tưởng vượt quá xa thời đại, chứ không phải là câu nói thùng rỗng kêu to.

  4. Cảm ơn bạn Khang Nguyên đã ghé chơi, và cho những bình luận thật xác dáng!
    Mãi cau có thế nào mình chưa kịp nhận ra ý này, lần nữa cảm ơn bạn đã bổ trợ kịp lúc!
    Thân mến!
    Ái.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: