Từ Tấm Gương Người Xưa, Nghĩ Về Y Đức Thời Nay

Hải Thượng Lãn Ông

.

Trong lịch sử y học nước nhà, tên tuổi của Lê Hữu Trác được nhắc đến như một bậc đại danh y tài năng xuất chúng, hết lòng thương yêu người bệnh.

Ông xứng đáng là một tấm gương, một nhân cách cao thượng, một nhà tư tưởng, nhà thơ nhà văn nổi tiếng của dân tộc thế kỷ XVIII.

Biểu tượng của y đức

Di sản mà ông để lại cho hậu thế thật đồ sộ và quí giá, không chỉ là bộ sách “Hải thượng y tông tâm lĩnh” – cuốn sách gối đầu giường của bao thế hệ thầy thuốc mà còn là những lời giáo huấn và tấm gương ngời sáng về đạo đức của người thầy thuốc.

Đại danh y Lê Hữu Trác có tên khác là Lê Hữu Huân, sau lấy hiệu là Hải Thượng Lãn Ông sinh ngày 17/11 năm Canh Ngọ (27/12/1720). Quê nội của ông là làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên). Quê mẹ ông ở xã Sơn Quang, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Ông chủ yếu sống và hoạt động y học tại quê mẹ.

Toàn bộ con người Lê Hữu Trác toát lên một nhân cách người Thầy thuốc vĩ đại. Nhân cách ấy thể hiện ở động lực, khát vọng mạnh mẽ là không ngừng học hỏi, nghiên cứu, đúc kết kinh nghiệm để giúp đời, giúp người. Mọi suy nghĩ, hành động của Lê Hữu Trác được soi rọi bằng ánh sáng của tình cảm yêu thương con người. Tình yêu thương ấy lớn đến mức quên mình, sẵn sàng xả thân cứu người như một bậc thánh nhân.

Chuyện kể rằng Lê Hữu Trác chữa cho một cậu bé con nhà thuyền chài nghèo bị mắc bệnh đậu mùa rất nặng, người bốc lên mùi xú uế, mỗi khi khám bệnh phải bỏ quần áo trên bờ, nhét bông vào hai lỗ mũi cho giảm bớt mùi khó chịu. Thế mà ông vẫn đi lại thăm khám, bốc thuốc chữa bệnh ròng rã hàng tháng trời. Đến khi cậu bé khỏi bệnh, không những ông không nhận một đồng thù lao nào mà còn cho gia đình cậu bé gạo, củi, dầu, đèn…

Có lần một nhà quyền quí mời ông chữa bệnh, thấy ông đến muộn mới hỏi thì được biết trên đường đi, ông ghé vào chữa bệnh cho một người nghèo. Bị trách, ông đáp vì bệnh của người quyền quí là bệnh nhẹ, có thể chữa sau, còn người nghèo kia mắc bệnh nặng nên không thể trì hoãn.

Năm 1782, được chúa Trịnh Sâm mời ra để chữa bệnh cho Thế tử Trịnh Cán, trước cảnh phủ chúa xa hoa lộng lẫy, ông không hề mảy may động tâm mà chỉ mong sao sớm được trở về quê mẹ để sống cuộc sống tự do thanh thản. Lãn Ông tâm sự:

“Thiện tâm cốt ở cứu người

Sơ tâm nào có mưu cầu chi đâu

Biết vui nghèo cũng hơn giàu

Làm ơn nào phải mong cầu trả ơn…”

Trong bộ sách đồ sộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” gồm 66 quyển, Lê Hữu Trác dành hẳn một chương (phần “Y huấn cách ngôn”) để nói về đạo đức của người thầy thuốc. Bậc đại danh y đã vạch trần, cảnh báo, phê phán một cách nghiêm khắc những biểu hiện thiếu y đức của thầy thuốc. Phải chăng ở thời ông, y đức cũng có những biểu hiện suy đồi? Ông đã nêu ra 8 tội người thầy thuốc cần tránh.

Trăn trở về y đức thời nay

Những lời di huấn của bậc đại danh y đến nay vẫn nóng hổi tính thời sự, nhiều thầy thuốc đã học tập và làm theo những lời di huấn quý báu đó, nhưng cũng còn không ít thầy thuốc chưa thông cảm với nỗi đau của người bệnh, chưa coi “trị bệnh cứu người” là mục tiêu theo đuổi trong suốt cuộc đời người thầy thuốc.

Tình trạng bác sỹ, nhân viên y tế nhận “phong bì” của bệnh nhân, từ đó đã nảy sinh sự đối xử thiếu công tâm của người thầy thuốc. Công luận đã lên tiếng về tình trạng này, nhưng hiện tượng suy thóai đạo đức đó chưa được đẩy lùi triệt để trong ngành y.

Một số ý kiến cho rằng nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát từ việc lương bác sỹ thấp, không đủ sống, viện phí thấp… nên buộc phải nhận tiền từ bệnh nhân, dù không muốn. Một cán bộ của ngành y tế cho rằng vì cơ chế “hai giá”, chênh lệch lớn giữa chi phí khám bệnh nhà nước và tư nhân nên người dân sẵn sàng lót tay thêm một ít để được phục vụ trước.

Thậm chí có người còn cho rằng bệnh nhân và người nhà đã tự đưa phong bì “làm hư bác sỹ”, vì bác sỹ có đòi hỏi đâu, không đưa thì thôi. Thực ra đó chỉ là những cách nói nguỵ biện.

Lý do quan trọng nhất là sự suy thoái về y đức, nằm trong sự suy thoái của đạo đức xã hội nói chung. Cho dù lương bác sỹ còn thấp, nhưng không thể chấp nhận việc bác sỹ nhận tiền riêng của bệnh nhân, để từ đó có sự phân biệt đối xử, nhất là đối với bệnh nhân nghèo; điều đó hòan tòan trái với lương tâm và y đức người thầy thuốc.

Một số bác sỹ, nhân viên y tế có thái độ đối xử thiếu lịch sự, thậm chí quát mắng bệnh nhân, kể cả đối với người già, nhưng khi bị phê phán thì cho rằng do “áp lực công việc”.

Hiện nay, nhiều học sinh giỏi đăng kí thi vào các trường đại học, học viện y khoa. Điểm chuẩn của một số trường Y ở mức cao kỉ lục. Đó là tín hiệu đáng mừng. Nhưng không biết những học sinh thi vào nghề y đó có bao nhiêu em vì lý tưởng chữa bệnh cứu người cao đẹp, bao nhiêu em chọn nghề này vì mong muốn có thu nhập cao? Nếu không có động cơ đúng đắn ngay từ khi chọn thi vào ngành y, thì điều đó tất yếu dẫn đến sự suy thóai về y đức khi hành nghề.

Chúng tôi không dám phủ nhận sạch trơn những đóng góp to lớn của ngành y nói chung và các thầy thuốc nói riêng. Xã hội ta ngày nay vẫn còn những tấm gương thầy thuốc giữ trọn y đức và rất đáng biểu dương, khen thưởng để nêu gương sáng cho các đồng nghiệp. Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng vào sự thật để thấy được tình trạng suy thoái y đức hiện nay đã đến mức đáng quan ngại và cần được khắc phục kịp thời bằng những biện pháp đồng bộ và thiết thực.

Hiện nay các bệnh viện đều treo khẩu hiệu “Thầy thuốc như mẹ hiền” cùng “12 điều y đức” của Bộ Y tế. Ảnh và tượng đài Lê Hữu Trác cũng được treo, dựng ở nhiều nơi. Nhưng y đức xem ra vẫn chưa thực sự được thấm nhuần, mà nạn nhân không ai khác là những người nghèo không may mắc bệnh. Nhân ngày 27-2, nhắc lại tấm gương y đức của bậc đại danh y, hi vọng y đức nước nhà sẽ được vun đắp tốt đẹp hơn.

Trần Quang Đại

Dân Trí

12 bình luận

  1. Từ bài văn trên, em thấy ông Lê Hữu Trác là một thầy Y đáng kính đã không màng danh lợi mà còn có một lòng nhân hậu vô vàn. Từ bài văn trên em còn thấy bác sĩ y tá thời nay thật là bất công, chỉ lo đến kiếm tiền mà quên đi cái lẽ của nghề Y là “cứu người”. Em cảm ơn ông Trần Quang Đại đã nêu một gương sáng cho chúng em mà còn nêu cả điều sai trái của bác sĩ, y tá thời nay.

  2. Từ bài văn trên, em thấy ông Lê Hữu Trác là một thầy Y đáng kính đã không màng danh lợi mà còn có một lòng nhân hậu vô vàn. Em còn thấy một số bác sĩ y tá thời nay thật là thiếu y đức, chỉ lo đến kiếm tiền mà quên đi cái lẽ của nghề Y là “cứu người”. Em cảm ơn ông Trần Quang Đại đã nêu một gương sáng cho chúng em mà còn nêu cả điều sai trái của bác sĩ, y tá thời nay.Em cũng hãnh diện vì bố mẹ em không phải loại bác sĩ như vậy. Con chúc mừng bố mẹ nhân ngày thầy thuốc Việt Nam.

  3. Bài văn đã dặt ra một vấn đề, chính xác, nhưng đã phủ định nó: cơ chế.
    Nhà nước trả lương bác sĩ thấp, quá thấp, so với công việc họ làm, so với trí tuệ họ sở hữu. Hoang tưởng, chính đòi hỏi các bác sĩ làm việc hết mình với cơ chế này mới là thiếu công bằng, thiếu đức!
    Nhà nước bất lực thì họ điều chế hay tạo ra cơ chế vậy.
    Mà nghành nào chẳng thế, hóa ra mọi nghành đều kém đức cả sao?
    Vấn đề là cơ chế.
    Bác sĩ Dương Quang Hùng, bạn mình, trưởng khoa của một bệnh viện 5 sao thành phố Sài Gòn, thu nhập 40 triệu đồng trên 1 tháng, bác sĩ nói: Phải giỏi, ko giỏi thì sẽ bị loại ra khỏi cơ chế,bệnh viện tư cũng là 1 cơ chế đáng học hỏi!
    Mình nghi ngờ rằng người viết bài chỉ là nhà tiểu thuyết, nên lí thuyết suông mà thiếu thực tế!

  4. Vấn đề đạo đức nghề nghiệp thực ra không phải lý thuyết suông và ta cũng quá rõ câu “Có thực mới vực được đạo.
    Chị đồng tình với tác giả: đúng là cơ chế lương của ngành y chưa hợp lý ( như nhiều ngành khác), nhưng không phải vì thế mà tiêu cực mà tung hê hết y đức người thầy thuốc.

    Đâu phải mọi người dân nghèo đều có thể xoay xở để được vào khám trị bệnh ở BV tư. Vậy thì sao?
    Nếu BN gặp được những BS và nhân viên y tế có tâm, có y đức ( dù nhà nước trả lương những nhân viên ngành Y chưa cao) thì họ vẫn có thể được chăm sóc khá tốt theo khả năng chuyên môn và điều kiện y tế mà họ có thể được nhận hay trả tiền, dù rằng có thể không bằng các BV tư nhân với chi phí khám điều trị bệnh cao hơn nhiều.

    Tình trạng BS và nhân viên y tế nhận phong bì là một thực tế ở nhiều nơi mà Ái!

    “Một số bác sỹ, nhân viên y tế có thái độ đối xử thiếu lịch sự, thậm chí quát mắng bệnh nhân, kể cả đối với người già, nhưng khi bị phê phán thì cho rằng do “áp lực công việc”.

    Điều nhức nhối này cũng là thực tế không chỉ ở BV tuyến huyện hay tỉnh mà còn cả ở BV TW như Chợ Rẫy, những chuyện không vui này chị và người nhà, kể cả chị Yến là BS cũng từng chứng kiến : thấy một số người quát nạt người già, người nghèo chứ không phải quát tháo mình cũng khiến mình xót lòng.

    Ngược lại, chị cũng biết có những BS làm việc tận tâm với BN nghèo mà họ càng thấy thương hơn…

    Vấn đề chính là ở cái tâm và cái đức thôi tuy chuyện lương tiền cơm áo cũng có tác động vào cũng như tình trạng đạo đức xã hội bây giờ trong cơ chế thị trường

    Bản thân chị rất cảm phục những nhân viên ngành y tế tốt chưa dám nói đến chuyện họ giỏi Ái à. Chị Yến ngày xưa làm ở BV rất tốt và giỏi đó Ái.

    Nhân 27/ 2, thân chúc Kiêm Yến, Hồng Phúc và các bạn ngành Y niềm vui và tự hào với nghề cao quí ” cứu người giúp người khoẻ” để hạnh phúc.

    😛 🙂 😛

    • Cảm ơn chị Huệ có những ý kiến nói lên những thực tế của ngành Y trong giai đoạn hiện nay đây là vấn đề thao thức của ngành y .Nhưng dù sao đi nữa trong mọi hoàn cảnh chúng ta cần phải có nền tảng lấy nhân bản làm đầu ,yêu cầu ở một người thầy thuốc cần có lòng yêu thương và phục vụ người bệnh một cách tận tụy và trách nhiệm ” Lương Y từ mẫu “.

      HP

  5. Tệ nạn “phong bì” cho bác sĩ và y tá đã trở thành một thông lệ hiển nhiên trong một số các bệnh viện của Việt Nam ngày nay !

    Thậm chí đến đổi nếu như không có “phong bì” để “nạp” thì bệnh nhân và gia đình sẽ được ngồi chờ cho đến khi nào tìm cho có “phong bì” & “nạp” thì bệnh nhân mới được ngó ngàng tới !

    Kết quả: Một số bệnh nhân nghèo không thể tìm ra “phong bì” nên đành phải về nhà chịu trận với cơn bệnh và chờ đợi ơn Trời đến đâu hay đến đó.
    Những trường hợp như thế này đã xãy ra không ít nơi làng quê của mẹ tôi !

    Thiết tưởng thu nhập “dư” hay “thiếu” – “công” hay “tư” – của các bác sĩ và y tá – không thể nào lại là lý do chính yếu quyết định số phận của các bệnh nhân trong bất cứ một xã hội nào !!!

    Có phải đây là một vấn đề nan giải vì nó đã trở thành một “thông lệ” hoàn toàn được “chấp nhận” bởi số đông của quần chúng bao lâu nay ?

    Có thể nào có một hình luật nào đó tuyệt đối bảo vệ các bệnh nhân nghèo bị kỳ thị và nghiêm trị tối đa những y sĩ, y tá phạm luật ? Đồng thời cũng nghiêm trị tối đa những ai thích “nạp” “phong bì” ?

    Có thể nào có một hệ thống bệnh viện “công” của nhà nước chửa trị cho các bệnh nhân nghèo, giàu, bình đẳng không ai hơn ai ? (trước năm 1975 miền Nam đã có một hệ thống bệnh viện như thế). Và luật lệ của nhà nước sẽ nghiêm túc trừng trị những nhân viên nào của bệnh viện một khi họ làm việc sai trái ?

    Có ai bằng lòng thay đổi để có thể cứu giúp các bệnh nhân nghèo trong xã hội Việt Nam hay không ?

  6. Yến ơi,

    Một ngày an lạc hơn mọi ngày an lạc em nghe. 🙂

  7. Anh Hai thương kính,

    Là anh Hai nửa đó. Em kính chúc anh Hai sức khỏe và an lạc chẳng những cho ngày này mà còn cho những ngày sắp tới để giúp người anh Hai nhé. 🙂

    Xin chúc tất cả các vị ngành Y – Tây và Đông – luôn đầy đủ sức khỏe.

  8. Ngành y là một ngành cao quý đáng trân trọng . Nhưng hiện trạng những mặt tiêu cực của ngành y đã làm giảm đi sự thiêng liêng mà người bệnh đã dành cho đội ngủ thầy thuốc .Nhưng trong thực tế chúng ta cũng cần nhìn vào những mặt tích cực mà đội ngủ thầy thuốc đã hy sinh tận tụy trong công việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho mọi người ..Qua đó cũng cần xem lại sự quan tâm của xã hội đối với đội ngủ thầy thuốc với những đồng lương chưa thỏa đáng ,chưa đủ để họ chi phí tối thiểu cho đời sống cá nhân họ lấy đâu mà lo cho gia đình .Từ đó người thầy thuốc phải bương chải làm thêm ngoài giờ để kiếm sống đã vắt cạn sức lực của họ .Có nên chăng có một sự cải cách trong chế đọ tiền lương cho ngành Y Tế . Để người Thầy thuốc khỏi lo lắng về kế sinh nhai mà yên tâm trau dồi chuyên môn ,nghiên cứu những giải pháp tốt nhất và chỉ lo phục vụ chữa bệnh tích cực đem lại quyền lợi cho người bệnh .Đây là những lời chia sẻ để chúng ta có thể nhìn về người thầy thuốc một cách tích cực hơn . Nhưng quan điểm của chung mọi người trong ngành Y dù ở hoàn cảnh nào đi nữa phải đặt nền tảng Y đức lên hàng đầu như Đại Danh Y Hải Thượng Lãng Ông đã để lai cho muôn đời sau .
    “LƯƠNG Y TỪ MẪU”

    LƯƠNG tâm nghề nghiệp đứng hàng đầu
    Y đức chuyên môn nhớ luyện trau
    TỪ tốn khiêm nhu trong phục vụ
    MẪU từ hương ngát mãi ngàn sau .

    HP

    Y

  9. Sáng nay, ngày chủ nhật, cũng là ngày thầy thuốc Việt Nam, một gặp gỡ duyên lành!
    Kính chúc anh Đinh Đức Dược, chị Phạm Kiêm Yến, anh Hồng Phúc những người thầy thuốc rất yêu quí một ngày tuyệt vời, ấm áp!
    Kiều Tố Uyên! Cũng chúc Uyên hạnh phúc và ấm áp nhiều nghe!
    Nguyễn Tấn Ái.

  10. Chào Tấn ÁI xin cảm ơn Thầy giáo đã nhớ đến thầy thuốc và có những chia sẻ rất thực tế cuộc sống .chúc vui và hạnh phúc nhé .
    Thân chào
    HP

  11. Chào cả nhà.
    Hôm nay ngày TTVN được Huệ giới thiệu khái quát về y đức người xưa, cũng như những hệ lụy của y nghiệp ngày nay. Thật là một so sánh rất quý cho những người làm nghề thuốc, mà trong nhà ta cũng có 3 người làm nghề. Đó là tấm gương tốt nhất ,để răn thân phải không các Sư đệ, Sư muội đồng nghiệp?.
    Thật buồn ngày nay người ta lạm dụng quá nhiều tấm bùa y đức của y tổ Hải Thượng Lãn Ông, cứ hằng năm nghe lâu lâu, cấp trên cho cấp dưới, lảnh đạo cho nhân viên, học y đức của Hải Thượng, nhưng buồn cười nhất, là ai cũng được học, nhưng không có ai nghe, nên cũng chẳng ai động tĩnh gì!
    Rốt cuộc học Đạo đức không bằng thi Đạo đức và luật về Y đức. Chỉ như thế mới loại bỏ những kẽ không có chút lương tâm nhưng cũng hành nghề thầy thuốc.
    Nói vậy chứ cứ yên tâm đi cả nhà nhé, Đội ngũ thầy thuốc Việt Nam tuy có khó khăn nhiều,vì xuất thân từ con nhà nghèo, nhưng cũng có rất nhiều nhà khoa học tâm huyết, nhiều giáo sư bác sĩ nỗi tiếng. Chương trình thời sự tối nay kỷ niệm ngày 27/2 đã đưa tin: Việt Nam là nước đầu tiên trên thế giới đã mỗ nội soi lồng ngực cho trẻ sơ sinh thành công trên 100 ca. Các nước tiên tiến như Mỹ cũng chưa làm được.
    Đâu đó những thầy thuốc thiếu y đức chỉ là những sâu mọt nhỏ trong xã hội thôi.
    Hôm nay ngày thầy thuốc được cả nhà quan tâm thăm hỏi, động viên. 3 anh em trong nhà ai nấy cùng vui. Chân thành cảm ơn thịnh tình của mọi người. Phúc, Yến và mình sẽ cố gắng hơn nữa để có thể cứu được nhiều người hơn nữa.
    Chúc cả nhà vui vẻ, an khang, hạnh phúc.
    Chào thân ái.
    Đức Dược

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d người thích bài này: