• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 904 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 904 other followers

Mảnh Tình San Sẻ

(Kính gửi nữ sĩ Hồ Xuân Hương)

Tiểu Dẫn:

Nhân vật: Xuân Hương, Nguyễn Du

Địa điểm : Quán nước nơi HXH nuôi mẹ

Câu chuyện: Quan Cần chánh đi sứ, ghé lại quán nước, đối thoại cùng chủ quán, người lạ, giọng quen, là những thi tứ của ND và XH. Trong thân danh quan đại thần,  người tình cũ ấy người đã quên, hay đành lòng quên? Ai lớn hơn ai vậy? ND nén cái tình giữ cái cốt, XH lăng tằng ngạo cốt thật với chữ tình.

Mục đích: dựng lại giai thoại ND- XH

Tư liệu: Bài thơ XH gửi quan Cần chánh.

Tài liệu bổ sung: thơ HXH, truyện Kiều.

Làng Thọ Xương

1813.

Quán ven đường, hàng quán chỉ bát nước chè xanh và đĩa lạc rang . Đơn sơ mà không nhếch nhác. Chủ quán ngoài bốn mươi, nghe đã một đời chồng, mặt troái xoan hãy còn xuân chán. Trông mới nồng nàn như múi mít chín nục.

Hỏi chuyện chồng con, nàng cười:

-Đứt đuôi con nòng nọc.

Hỏi liệu còn dấn thân bước nữa, nàng quở:

-Thân này đâu đã chịu già tom!

Khách hàng đủ loại hào lí, khoá sinh, sồn sồn ngũ thập đến cả trai tơ mặt trắng, vừa khát nước vừa khát tình, dù chủ quán ra dáng lẳng mà chơi ác chẳng hứa gì chuyện bán phấn buôn hương.

Một ngày có bậc tu mi ra dáng vào quán nước ngồi tần ngần tư lự.Khách có lẽ cũng là người xứ Bắc, điệu đi dáng đứng khoan thai, buồn tự chủ chứ không ra dáng hách hách nghênh nghênh như số đông người miền Trung được mùa được thế thời này.

Khách đòi đĩa lạc bát chè. Một lát bàn đã bày biện xong, vượt quá yêu cầu khách, thêm một đĩa bột lọc. Hình như chỉ vừa mới nặn từ sáng, nóng hôi hổi, hình như chỉ dành đãi khách phương xa. Ơ hay?

Chủ quán cười đưa lời:

-Thân em thì trắng phận em tròn. Quan bác cứ lót lòng cho ấm đường xa  cho vơi ngày cũ vậy.

Băn khoăn, khách hỏi:

-Cô chủ biết tôi người phương xa? Biết cả tôi từng là người cũ của kinh thành ?

-Dễ nhìn ra thôi, dáng bác đăm chiêu tư lự như tuồng đang có việc hệ trọng từ kinh, mà cứ nấn ná chốn quê mùa này thế không vì ngày cũ thì còn là gì nữa!

Giật mình, thật khen cho con mắt tinh đời.

– Cô chủ nhạy cái nhìn đến thế, hẳn cũng nòi thi thư xứ Bắc?

-Thưa không dám, phụ nữ quê mùa vốn có làm thơ, chỉ có điều cộc kệch, còn đang chờ bậc tú tài nào nhiều chữ chữa giúp cho đôi vần liệu có ra màu thanh quí!

– Cô chủ cứ thử xem, tuồng đâu xưa tôi cũng phường khoá sinh, mắc cạn ở bến Tam Trường.

– Em đọc quan bác đừng cười nhà quê nhé. Này bác cứ nhìn đĩa bột lọc xem, là thơ em đấy:

Thân em thời trắng phận em tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dù tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

– Hay! Chỉ tiếc còn sống sít. Nên chữa lạiRõ ràng trong ngọc trắng ngà, rành rành sẵn đúc một toà thiên nhiên”

–  Ôi , bác thanh quá, mà thực hơn cả điều em muốn nói. Hẳn bác cũng là người rành thơ phú?

– Văn chương nào ích gì cho tớ. Bận ấy đến rày tôi nghỉ việc làm thơ ,cũng đã mười lăm năm.

– Dám liều ý gửi cùng quan bác vậy, bác đến chốn Thọ Xương nghèo khó này hẳn không là vô ý?

– Ở đây tai vách mạch rừng

Thấy ai người cũ cũng đừng nhìn ai.

Thiếu phụ chừng chột dạ, nét rạng ngầm chừng sắp sửa nơi gương mặt chợt thu liễm, tối om om, tùm hum như cái hang cắc cớ.

Người khách chừng như chỉ muốn nghỉ hơi, chỉ tìm cái im lìm, chiêu thêm ngụm chè xanh, chép miệng, thở dài. Chủ quán lại chừng chưa thôi chuyện:

– Trộm phép quan bác, chữ nhiều thì được làm quan, ấm cái thân độc, chẳng giúp gì nhiều cho tứ khố vô thân. Nay bác ghé chơi, rộng rãi chỉ thêm vài nét sổ vậy, bác xem tướng em liệu sau này có bạc phước mà dính vào chốn nhân tình nhân ngãi cũ?

Khách nhìn kĩ lại chủ quán. Tuồng như lạ, tuồng như quen. Nho y lí số vốn nghề sách vở, đâu chỉ chuyện bừa bãi. Mà thực, cô chủ có cái nét sắc của gái nhà hoang, lại thêm nốt ruồi nơi đỉnh cô phong, vận số long đong, cầm phu hại tướng.

– Hình như hơn một lần đò, bến giàu sang, vận khí ngắn? Sẽ còn thêm lần vận hạn, rồi bến suông. Muốn đến được chốn thanh nhàn e chờ kiếp khác. Ngày cũ giờ mai một, chẳng còn mấy chỉ mặn mà!

Chủ quán trầm ngâm, ngẫm trời cao quả có sổ có sách. Hoá ra cái hạn hồi gặp ông Tổng ba năm qua cũng tại cái mũi sống cao mà lại điểm nốt ruồi trên chóp . Thật cái vận trời xanh quen thói mà hồng đánh ghen. Ông Tổng giàu, ông Tổng cũng lại có tâm, hiềm nỗi tham sắc dục, nhiều thê thiếp, đến phận mình cũng nếm cái vị làm lẽ một tháng đôi lần có cũng không. Mà của đáng tội, ông ấy cũng biết người biết của, cứ là hùng hục quỳ hai gối chống hai tay như cái kiểu hàng Tổng hay tận thu kì giáp hạt. Tự dưng dòng nước mắt không ai xui sử mà cứ lặng lẽ lăn dài. Không khiến không xui mà nàng cứ tự mình tự bạch:

Thân em như quả mít trên cây

Da nó xù xì múi nó dày

Quân tử có thương thì đóng cọc

Xin đừng mân mó nhựa ra tay.

Chợt khách nhăn mặt:

– Trà xanh mà khí vị chưa thanh, màu nước còn sánh quá, thái quá bất cập. Thơ cô chủ nồng nàn lắm. Mà một lời là một vận vào khó nghe. Nghĩ nên gọt lại đôi nét:

–         Tiếc thay một đoá trà mi

Con ong đã tỏ đường đi lối về.

– Hay! Mà đúng quan bác có tài khuyên điểm, hẳn cũng đã từng cầm bút chủ khảo trường Hương trường Hội đôi lần chứ chẳng chơi. Giá được quan bác đọc cho đôi vần nữa thì phúc cho gái quê này quá!

– Chẳng dám, cô chủ lại quá lời, tôi đã thuật rồi, mắc cạn ở bến Tam Trường, tài nông ý cạn, chỉ được cái quen sửa mũ mấn thôi.

Khách tần ngần, đứng lên, lại đi ra bờ hồ, dáng như chờ đợi. Lại quay vào. Chợt một lính lệ từ đâu xa đi lại, dáng khúm núm:

-Thưa quan Cần Chánh, kiệu dừng đã quá hai canh giờ rồi ạ, ta đi kẻo quá giờ thông quan, quan giữ cửa lại không cho vào thành thì rầy rà ra việc.

Té ra là quan Cần Chánh điện học sĩ ngang làng, mới đây cả thành xôn xao về việc triều đình đang cử một đoàn sứ bộ đi sứ nhà Thanh.

Cần chánh điện học sĩ quay lại phía cô chủ quán:

– Làm phiền cô chủ, tôi vốn có ý đợi một người, tiếc là không gặp. Có đôi vần thơ gửi người cũ, mai này có thấy cô gái nào hái sen bên hồ, nhờ cô chuyển giúp cho, may ra gặp đúng người cũ thì âu cũng là phúc nhà.

Rồi cẩn thận lấy trong ống tay áo một phong lụa mỏng, thoáng nhìn qua cũng đã ngây ngất với nét chữ hào hoa nho nhã, trao tận tay cô chủ quán.

Khách đi rồi. Chủ quán còn ngẩn ngơ. Trong vuông lụa óng là một bài thơ , ý tình thấm thía:

Yêu sen toàn yêu hoa

Yêu cuống có ai mà

Trong cuống có tơ thật

Vương vấn dứt không ra.

Cô chủ lẩm bẩm: Đúng là nhà nho, tham si thầm kín. Nén cái tình giữ cái cốt, cũng là đại hoạ diệt thân, sao chẳng dại một lần đủ chung đủ thuỷ. Mà ờ, ngạ sử nữ bất tục, thất tiết bất thông. Đành mị cái thân mình vậy.

Như chưa dứt tình nghiên bút, chủ cũng viết vội đôi vần, đối không thành đối, hoạ không thành hoạ:

Dặm khách muôn nghìn nỗi nhớ nhung

Mượn ai tới đấy gửi cho cùng

Chữ tình chốc đã ba năm vẹn

Giấc mộng rồi ra nửa khắc không

Xe ngựa trộm mừng duyên tấp nập

Phấn son riêng tủi phận long đong.

Biết còn mảy chút sương siu mấy

Lầu nguyệt năm canh chiếc bóng chong.

***

Hai trăm năm sau có người danh sĩ tình cờ lục trong thư tịch cũ, sở đắc hai bài thơ kể trên, báo chí lại một phen hoang tàn giấy mực chỉ vì bài thơ cô chủ hữu ý rơi ra dòng địa chỉ: Cảm cựu kiêm trình cần chánh học sĩ Nguyễn Hầu.

Thực ra cái nghi án văn chương chỉ là kết quả của mấy phen hoang tưởng. Sự thực chỉ là cuộc đùa thơ của cô hàng nước xứ Bắc vốn sính thơ với một nho sinh thất tình thất ý tình cờ . Thế thôi!

.

Nguyễn Tấn Ái

10 phản hồi

  1. Một lối viết gần như phân cảnh, gần như phim, gần như đang ở trước mặt. Ái ơi, sống động lắm.
    Đạt

  2. Văn phong của Nguyễn Tấn Ái thì chỉ có một Nguyễn Tấn Ái !

    Chị đọc hai lần mà vẫn cứ thích đọc lại. Hoang tưởng của Ái về nghi án văn chương này thật là phong phú quá nhỉ?

    Chị rất tự hào về em, thầy Ái của chị. 🙂

  3. Anh Đạt!
    Anh đã nhìn ra, Áithật cũng cố công phu để dựng lại, mà cố tránh những mạo phạm không nên có với những bậc tiền nhân khả kính!
    Cảm ơn anh đã bình rất sướng!
    Ái.

  4. Chị Phượng!
    Vừa hạ màn một ngày làm việc, đọc lời động viên đầy yêu thương cưng chiều của chị, khoẻ hẳn những mệt nhọc chị ạ!
    Em sẽ cố nhiều hơn nữa để đào xới cái cũ mà tặng chị em, vì hình như chị em mình ai cũng nặng một tấc lòng hoài cựu!
    Em Ái.

  5. Có một giai thoại chị đọc của Dương Sinh về bà chúa thơ nôm, cũng là bà chúa của sự kiêu ngạo, khinh bạc ( như bà cố tình chăng?).

    Chị sẽ sơ lược Thạch Liên Thiên ở đây vì chắc là không thể kể chuyện sinh động như Ái : vừa kể vừa chấm phá nên tranh cho người xem được:

    Coi như chị tìm hình là chị đã gửi cảm nhận không lời rồi đó:

    Mùa đông năm đó, có lẽ năm Bính Tuất , nhân mùa thi Hương, Cổ Nguyệt quán được Hồ Xuân Hương mở ra để đón tiếp văn nhân tài tử Bắc Hà.

    Quán mở ra cũng đã khá lâu mà khách ra vào ngày càng thưa thớt.
    Thế rồi buổi sáng cận kề ngày thi, giữa lúc chủ quán và hai nữ tỳ đang ngồi chuyện vãn vì vắng khách thì có một người bước vào. Có lẽ vẻ ngoài giản dị nhưng nét mặt khôi ngô tuấn tú đã gây được cảm tình nên lần này đích thân Xuân Hương ra đón khách:

    Khách nói ngay:
    Tôi là người phương xa đến, được nghe “Cổ Nguyệt quán” có lệ phải làm một bài thơ trình lên thay lễ nhất kiến, điều đó có đúng không?

    Lại một chú dê con nữa chăng?- Hồ Xuân Hương thầm nghĩ – khẽ thở dài, nàng cười nhếch mép:

    – Đành rằng lệ quán thì như thế, nhưng nếu tiên sinh chỉ đến để… uống rượu thì không kể…Vả lại, quán tôi lúc này đang vắng khách lắm.

    Chẳng hiểu có nhận ra sự mỉa mai đến cay độc đằng sau câu nói của chủ quán hay không mà khách vẫn tỉnh như thường.

    – Tục hay không nên bỏ, lệ cũ chẳng nên thay. Vả lại tôi đến đây không phải chỉ để uống rượu, nên dù bất tài cũng xin được y cựu.

    – Vâng, nếu thế thì hay lắm, xin phép được kêu chúng chuẩn bị. Các em đâu, chuẩn bị văn phòng tứ bảo cho tiên sinh đây nhé.
    Giấy bút được đưa lên.

    – Xin quán chủ cho đề!

    – Ồ không! Xin tiên sinh hãy tự chọn lấy thì hơn. Còn nếu tiên sinh muốn, tôi xin có một lời coi như gợi ý vậy thôi. Xin cứ lấy hoàn cảnh giữa hai ta mà làm đề.
    Nói xong chủ quán lạnh lùng quay gót.

    Khá lâu, bỗng ánh mắt chàng bắt gặp dãy núi Ba Vì xa xa đang bị sương mù ban mai mùa đông che phủ như ẩn như hiện. Một tứ thơ chợt đến, sau một lúc suy nghĩ chàng cầm bút, thấm mực, viết nhanh lên tờ hoa tiên.

    Thiên thạch nguyên lai bản thậm huyền
    Nhất triêu vân vũ thạch liên thiên…

    Nhưng rồi lâu lắm, chàng vẫn không hạ bút viết tiép được…

    Đến khi cô hầu gái trở lại bàn, cất tiếng:

    “Cô tôi bảo ra thưa với tiên sinh, nếu không thể làm được ngay thì đưa về nhà làm tiếp kẻo ngồi đây lâu bất tiện”

    Chàng mím môi: “Quá lắm!”. Nhưng rồi nét mặt chàng bình tĩnh lại dần. Chợt mỉm cười ranh mãnh như có điều chi thật thích thú, chàng cúi xuống viết nhanh hai câu còn lại của bài thơ rồi bước vội ra khỏi quán chẳng chào ai.

    Hồ Xuân Hương cầm tờ hoa tiên trên có bài thơ của người khách mà cô hầu mới đưa lại, nàng lẩm nhẩm đọc:
    Thạch liên thiên
    Thiên thạch nguyên lai bản thậm huyền
    Nhất triêu vân vũ thạch liên thiên
    Bổ thiên thạch hữu kỳ công tại
    Thiên thạch tương liên tự cổ truyền
    Tạm dịch:
    Đá kia thật cách xa trời
    Mây mưa một sớm, đá- trời liền nhau
    Vá trời đá giữ công đầu
    Đá- trời vốn đã liền nhau tự nào
    Một lúc thật lâu, nàng bỗng nói lên thành lời, giọng trầm xuống như thẫn thờ:

    “Tài hoa, quả là tài hoa. Đứng là hoàn cảnh giữa ta và chàng…Chuyện trai gái mà không hề có một lời về trai gái, chuyện thông tục mà lời thơ mới thanh nhã làm sao. Mỗi chữ một câu đều quyện chặt vào đề mà không hề để lộ đề, vẫn ý tại ngôn ngoại như thường.

    Đúng là tuyệt bút, có lẽ thủ khoa kỳ này về tay chàng chăng?”

    Quả thật khoa thi năm ấy, Trần Phúc Hiển – tên người khách và cũng là tên ông phủ Vĩnh Tường sau này – chiếm Giải nguyên.

    Người ta nói rằng chuyện tình của đôi văn nhân tài nữ ấy đã bắt đầu bằng giai thoại bài thơ “ Thạch liên thiên” này.

  6. Chào sư đệ.
    Một lối viết lạ, cách xâu chuỗi các đoạn thơ để kể về giai thoại một mối tình, trong áng văn chương thật hấp dẫn.
    Chúc sư đệ thành công trong thể loại này.

  7. Chuyện văn chương quả là không cùng Ái nhỉ! Văn chương cứ gợi hứng cho văn chương!
    Chuyện của chị Huệ cũng là một giai thoại quý, mà sao trong bài “Khóc ông phủ Vĩnh Tường”, HXH vẫn cứ hững hững hờ hờ làm sao ấy.
    Thương cho một đời tài hoa!
    Thống.

  8. Chị Huệ kính!
    Giai thoại chị kể thật thú vị! Em được biết ông phủ Vĩnh Tường là người chồng thứ 2 của Xuân Hương, mà chỉ gần ba năm thôi ( hăm bảy tháng trời đà mấy chốc), chưa được đọc chuyện chị kể. Cả chuyện ông chiếm giải Nguyên cũng chưa nghe.
    Cảm ơn chị về một tư liệu rất quí chị nhé!
    Em cảm ơn những hình ảnh sinh động của chị!
    Em Ái.

  9. Anh Dược!
    Cảm ơn anh nhé! Đúng là Ái đã có thú đôi chút trong cách viết này anh ạ!

  10. Thầy Thống!
    Mình cũng giống như học trò vậy, lâu lâu tìm được một vỉa hứng thú cũng sướng tay thầy à!
    Ờ, nghe chị Huệ kể chuyện mới giật mình, HXH vậy kể cũng tốt đường tình đó chớ thầy Thống hỉ? Đâu phải khơi khơi!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: