• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 902 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 902 other followers

Một Vài Chiếc Lá

.

Không  biết mùa thu với mùa thơ vốn có duyên nợ gì với nhau không, chỉ biết rằng mùa lá rơi của đất trời đã vào trong thơ khá nhiều, và như thế mùa thơ tự bao đời cũng đồng thời là mùa lá rơi ngơ ngẩn.

Có lẽ chếc lá rụng có niên kỉ cao nhất  là chiếc lá  vô tình rơi rụng trong vườn cổ thi :

Ngô đồng nhất diệp lạc

Thiên hạ công tri thu

( Một chiếc lá ngô đồng rụng

Thiên hạ biết mùa thu đến)

Từng có ý kiến cho rằng đây là hai câu danh tác của nhà thơ yêu nước Lục Du đời Tống. Nếu đúng vậy thì chiếc lá mỏng manh ấy sau khi lìa  cành đã lưu luyến với đời trót tám trăm niên kỉ!

Nhà thơ Việt Nam đầu tiên ngẩn ngơ với chiếc lá thu phai  mà cổ nhân để lại ấy có lẽ là thi hào Nguyễn Du khi mượn tình Kim Trọng:

Thú quê thuần hức bén mùi

Giếng vàng đã rụng một vài lá ngô.

Thật thà mà nhìn nhận thì câu thơ nhẹ như mây trắng kia dù cực hay thì cũng không thoát khỏi hồn cốt của tứ thơ cổ huyền thoại kể trên nên hậu thế có hào phóng khen ngợi tụng xưng thi tài cụ Tiên Điền thì có lẽ cũng nên chừng mực. Tôi thì cứ ngẫm thầm rằng cụ Nguyễn đã dịch, dù là dịch thần tình như tác!

Bẵng một thời gian khá lâu chưa có thi nhân nào đủ tài hô phong hoán vũ để thả giữa trời thơ lấy vài chiếc lá ,thế mới biết bóng dáng cụ Nguyễn Du là ghê gớm! Phải  đến khi đội mão miện Tam nguyên , Bảng nhãn Nguyễn Khuyến mới dám cậy vào học vị lẫy lừng mà thử lại thả rơi một chiếc lá, và cũng đúng tài đúng tình, nhìn chiếc lá cụ Nguyễn Tam nguyên, thiên hạ đều nhận ra mùa thu xứ Bắc:

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.

Cái thần tình của cụ Nguyễn Khuyến là tìm được và bạo tay dùng một động từ mạnh, “ vèo”, để diễn đạt rõ nét cả âm thanh, cả đường đi chao nghiêng của tờ lá trong một không gian tĩnh lặng tuyệt đối. Mà ngẫm cho cùng thì cũng chỉ có cụ Nguyễn mới dám bạo tay đến thế trong thơ, bởi cụ đã đem cả cái học vị Tam nguyên kia mà bảo chứng thì còn có nhà phê bình khó tính nào dám ngang nhiên đâm thọc khéo cụ lại khuyên cho mấy chữ “ đếch thấy hoa hương một tiếng khà”.

Theo số đông các nhà nghiên cứu thì cụ Nguyễn Tiên Điền viết Truyện Kiều sau khi cụ đi sứ Trung Hoa lần thứ nhất, nghĩa là đầu thế kỉ mười chín; còn cụ Nguyễn Yên Đỗ làm bài thơ Thu Điếu sau khi cụ đã về hưu, nghĩa là sau 1883. Nói rộng ra thì để đếm được hai chiếc lá, văn học phải trườn mình ngót kín từ đầu đến cuối một thế kỉ! Nghề chơi kể cũng công phu!

Người bái phục cụ Tam Nguyên thì không kể xiết, nhưng có lẽ công tuyên tụng đầu tiên lại thuộc về Tản Đà, kể cũng hay, thi bá phục thi vương. Nguyễn Công Hoan có lần hầu chuyện thi bá Tản Đà và có kể lại: Tản Đà rất phục chữ “vèo” thần tình của cụ Nguyễn Khuyến, và cũng tự hào mình đã địch nỗi chứ ấy của tiền nhân trong một câu thơ:

Vèo trông lá rụng đầy sân.

Hình như cũng lắm người phục Tản Đà trong lối “cảm thu tiễn thu” này thì phải. Song hình như chỉ phục suông, phục cái oai danh Tản Đà hơn là phục thơ, bởi chưa có cái lẽ nào ra hồn cho lời yêu kính! Người viết cũng lơ mơ thinh thích, mắt lé miệng ngọng chưa tìm ra chứng lí, chỉ lơ mơ ngẫm rằng cái hay con chữ là ở chỗ đôi mắt say của thi sĩ Tản Đà cứ loạn lên với sắc vàng rực của lá thu, đến khi định vị lại thì đã ô hay mùa thu đến rồi, thời gian đúng là khoảnh khắc, khoảnh khắc như cái hạt vút lên tận trời vậy. Mà vẫn chưa yên lòng, vẫn mong tìm được bậc thầy mà lĩnh giáo ý tứ.

Dường như thi sĩ Tản Đà là người đầu tiên cảm nhận phận người qua chiếc lá thời gian. Rồi sau ông, lá cứ rơi loạn. Có tình mà kém thần ,ít cái thần tình. Nên chỉ lọc ra vài chiếc biết rơi đúng nghĩa không theo cái kiểu rơi tự do.

Người có danh vọng trong làng thơ mới, Lưu Trọng Lư, cũng nhờ vài chiếc lá mà kịp ghi tên mình vào tập thơ thế kỉ Thi Nhân Việt Nam:

Em không nghe mùa thu

Lá thu rơi xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên lá vàng khô.

Tôi thích tứ thơ ở chỗ tiếng xào xạc đầy tâm sự của một kiếp tàn ấy cố gào lên thành xào xạc mà lại cô đơn quá đỗi. Đúng là tiếng lòng của một thế hệ cô đơn.

Thần đồng thơ Trần Đăng Khoa trong một đêm Côn Sơn cầu danh nhân không thành lại mơ màng gặp thi nhân mà thành:

Ngoài thềm rơi chiếc lá đa

Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.

Kể cũng tinh tế lắm. Chỉ tiếc là cái tài hoa phát tiết kia lại cứ như là trộm thần trộm vía cụ Tam nguyên ở mùa Thu điếu!

Vẫn vơ đi nhặt lá, thời buổi mất mùa, hiếm hoi thi tứ quá, may đang thối chí ngã lòng lại nhặt thêm một chiếc lá rơi, không chỉ rơi, mà rụng hẳn hoi, tạo thành một ma sát như dấu gạch ngang hữu ý cho một ngừng nghỉ, đọc mới sướng làm sao:

Chiếc lá rụng xuống hoàng hôn xẹt lửa.

(Trương Nam Hương)

Câu thơ hay đến thế mà đứng một mình e cũng vô duyên, đúng là xẻo mũi người đẹp mà ngửi! Nên phải phục hồi nguyên trạng:

Em không đến trường mùa thu năm ấy nữa

Em cũng không đến trường cả mùa thu năm sau

Chiếc lá rụng xuống hoàng hôn xẹt lửa

Nghe mùa thu tiếc nuối chảy qua cầu.

Thơ hay, chỉ tiếc là câu thứ tư yểu điệu thục nữ quá, chưa ra dáng thất tình điên đảo, giá như chiếc lá rụng xuống hoàng hôn xẹt lửa , riêng mình ta đốt thuốc hút bên cầu thì mới thật là khoái trá nam nhi!

Nhớ xưa trong khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi đã dụng cái mẹo vặt là dùng mật viết trên lá cây nhờ đàn kiến đói đục thành mấy chữ Lê Lợi vi quân Nguyễn Trãi vi thần mà lòng người qui về một mối làm nên lịch sử. Đúng là tầm cỡ danh nhân văn hóa. Thi nhân mửa mật mới viết nổi một đôi câu để đời, cụ Nguyễn Trãi chỉ cần sai lũ sinh vật cù lần mà cũng viết nổi vào sử sách! Riêng cái chuyện một vài chiếc lá cũng đủ thấm thía cái nghĩa lập thân tối hạ thị văn chương rồi!

Ngẫm vậy mà gác bút!

.

Nguyễn Tấn Ái.

12 phản hồi

  1. Bài viết hay lắm, Tấn Ái à.

    Em cứ xem hình minh hoạ sẽ thấy chị cảm được nỗi cảm khái của em trong bài này.

    Chị thích nghe em bình thơ như thế. Các em học trò cũng học được từ đây không ít.

    Cám ơn em.

    🙂 😛

  2. một bài bình thực hay, thích nhất ở đây là đoạn anh Ái viết về bài Xa Lắc Mùa Thu của nhà thơ Trương Nam Hương. thật là khoái trá nam nhi!
    thân chào. Lê Thi

  3. Thua thay! Thay co the thu am tac pham cua minh va dang len duoc khong a? em nghi viec nghe se thuan loi hon viec doc boi vi nhieu ban bay gio da co may nghe nhac mp3 hoac dien thoai hon nua viec thu am se nhanh chong hon viec Thay phai cam cui ben ban phim may tinh va nhin lau vao man hinh. Em thay giong doc cua thay rat truyen cam.Em rat thich

  4. Chào xut12a4! Ý kiến của em thật là tuyệt! Chị đã được nghe thấy Tấn Ái đọc thơ, đọc văn hay lắm, xúc động lắm! Nếu mà thầy Tấn Ái chịu thu âm và đăng thì hay quá em nhỉ!
    Anh Sáu ơi! Đồng ý nha! Anh Sáu đọc nghe hay lắm mà! Bài bình hay quá anh Sáu à!

  5. Thêm một ngôi sao trên người của Ái đó
    Chúc mừng Ái
    Đạt

  6. Úi chà.. Không ngờ Ái của chị lại còn là một nhà bình thơ xuất sắc đến thế ! Chị cũng học được nhiều điều từ bài bình này của em đấy Ái ạ ! Chị cám ơn em.

    Chị chờ đọc tiếp những bài bình khác của em Ái nghe ! 🙂

  7. Chị Huệ!
    Cảm ơn chị chị nhé! Chị bao giờ cũng bắt rất nhạy linh hồn bài viết mà.
    Đúng như chị nói, em cũng cảm khái đôi chút chị ạ!
    Em Ái.

  8. Lê Thi!
    Gặp được đồng cảm của nhau bằng như cụng chén nhỉ!
    Chúc vui nhé bạn tôi!

  9. Học trò của thầy!
    Em đã đến đây rồi, vui nhé em!
    Em nói đúng, mắt thầy yếu nhiều do tham máy quá. Nhưng chỉ học trò thầy nghĩ rằng thầy có thể đọc thôi em à!
    Vậy cũng vui lắm rồi mà!
    Học giỏi nha!

  10. Minh Tâm !
    Tâm khen anh nhiều thế, thích lắm!
    Ừ, bài viết này anh cũng thích lắm Tâm à!
    Anh Sáu.

  11. Anh Đạt!
    Vui anh nhỉ, văn học nối vòng tay lớn, được mọi người khen nhiều Ái thấy tự tin hơn anh à!
    Anh cũng vui với Ái nghe!

  12. Chị Phượng!
    Em của chị ngoan và giỏi ghê chị nhỉ?
    Em vui vì chị khen em!
    Em Ái.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: