• Bài viết mới

  • Thư viện

  • Chuyên mục

  • Tag

  • Join 904 other followers

  • Bài viết mới

  • Blog – theo dõi

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 904 other followers

Khơi Khơi Với Vài Con Số

Một lần chấm bài, đề tài có liên quan đến hai tác giả là Tú Xương và Hồ Xuân Hương, một học sinh đã đặt một nghi vấn  văn chương đến nổ đom đóm: Không biết đương thời Tú Xương đã gặp Hồ Xuân Hương chưa? Người chấm giật mình. Hóa ra các học trò chẳng cần quan tâm đến các năm sinh của các tác giả nên mới có những câu hỏi kiểu động trời như thế. Hồ Xuân Hương, chưa tường ngày sinh tháng đẻ, nhưng chắc chắn là người cùng thời với cụ Nguyễn Du (1765-1820), còn Trần Tế Xương thì 37 năm tuổi đời ấy lùi mãi vào tận cuối thế kỉ XIX (1870-1907), nghĩa là xét niên đại thì nữ sĩ Hồ xứng bậc cao tằng tổ của người tài tử họ Trần! Và như vậy, cho dù có lăng tằng ngạo cốt cỡ Trần Tế Xương cũng không dám lặn lội mà giao du cùng bậc tiên tổ của mình.

Có đôi lúc con người ta cũng khí vô tình.Mà vô tình với những con số lại khá là phổ biến. Vậy nên có lúc cũng rất thú vị khi hãn hữu gặp được những con số biết nói.

Một thầy giáo đã cẩn thận ghi nhớ rằng Nguyễn Khuyến sinh năm 1835, đỗ đầu khoa thi Hương năm 1864, đỗ Hội nguyên và Đình nguyên năm 1871 và năm 1883 thì về hưu trí.Nghĩa là một đời khoa bàng hiển hách ông chỉ làm quan trên dưới 10 năm, niềm tự hào về khí tiết này lấp lánh trong câu thơ:

Đề vào mấy chữ trong bia

Rằng quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu.

Hiểu được xuất xử ấy của cụ Nguyễn, ta cũng hiểu thêm nỗi đau kín đáo trong lời trách bạn như “cái gai hoa hồng” khi cụ khóc Dương Khuê:

Bác già tôi cũng già rồi

Biết thôi, thôi thế thời thôi mới là.

Dương Khuê ,ông tiến sĩ làng Vân Đình, bạn cụ Nguyễn, mất năm 1902, cụ Nguyễn thương bạn mà trách bạn mãi mê hoạn lộ đến hại cái cốt cách trong sạch của một nhà nho, lời trách cứ chân tình của một bậc chân nho.

Cụ Nguyễn Tuân khi khảo cứu Tú Xương cũng đã tâm đắc với những ngày, tháng năm của cả cuộc đời thi cử ấy: “ Tính mà xem về cả đời Tú Xương 37 tuổi (1870-1907) thì Tú Xương đi thi liền một hơi suốt 22 năm, không khóa nào không lận đận trường ốc. Mới 15 tuổi đã đeo lên người cái ống quyển, và không ngoa ngoắc tí nào khi chúng ta nói rằng cái người Tú Xương ấy lều chõng từ khi còn để chỏm”. Và kết luận: “ Tức là Tú Xương thi chết thôi, thi cho đến chết mới thôi”.

Những con số trong mắt nhìn của Nguyễn Tuân mới thật là những thông số kĩ thuật, nó nói nhiều về cái con người chiếm giữ nó.Đôi khi như là lời mách nước cho một nẻo cảm nhận. Thử đọc vài con số:

Năm 1939, năm ta tiễn đưa hai tài năng lớn, năm tổn thất của văn học Việt Nam hiện đại, một của thơ – Tản Đà (1889-1939), một của văn – Vũ Trọng Phụng ( 1912-1939)

Đã có nhiều bài viết về hai tác giả lớn ấy. Riêng với Vũ Trọng Phụng người đọc gặp một trang viết lạ lẫm của một phong cách lạ lẫm: Nguyễn Tuân với bài “ một đêm họp đưa ma Phụng”. Một giọng diệu đau đến ngang tàng, phá phách. Nguyễn đã viết về Vũ bằng giọng điệu của một người bạn, một người anh. Xuân Diệu, Huy Cận không được viết với giọng ấy, bởi tưởng tiếc một bậc đàn anh trong văn giới mà có cái giọng phá phách ấy là khí vô phép. Cần lưu ý rằng Nguyễn Tuân ( sinh năm 1910 ) lớn hơn Vũ Trọng Phụng hai tuổi, còn những Xuân Diệu (sinh 1916), Huy Cận (sinh 1919) thì còn cách xa ở vài năm đời người. ( Tiện cũng nhận xét thêm rằng làng văn bây giờ ít hiểu ra điều ấy nên cứ ngang ngược một cách lệch qui cách.)

Ngược lại, Chế Lan Viên (sinh 1920) muộn hơn Hàn Mặc Tử (1912) những tám năm  mà tri kỉ đấy. Ta đã từng biết Lí Bạch giao du rộng, là bạn vong niên của những người cách mình gần giáp ( nhỏ hơn Mạnh Hạo Nhiên 11 tuổi, lớn hơn Đỗ Phủ cũng 11 tuổi), đó là sự gặp gỡ của những tài năng. Cũng thêm một chút thi vị khi nghĩ như vậy về tình tri kỉ của Chế Lan Viên – Hàn Mặc Tử.

Nguyễn Đinh Thi( 1924- 2003) nổi tiếng là tài năng đa dạng: Âm nhạc, thi ca, tiểu thuyết, kịch nói… Giới văn nghệ sĩ kháo: Nhìn trước thấy ông Thi, nhìn sau thấy ông Thi, quay phải thấy ông Thi, quay trái thấy ông Thi. Song rốt lại, điểm nhấn làm nên vị trí Nguyễn Đình Thi lại là bốn câu thơ trong bài Đất nước:

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng,lá rơi đầy.

Bốn câu thơ đắc ở chỗ đã bắt rất đúng cái cảnh thu, tình thu của ngày ra đi kháng chiến.Song cái tài lại không nằm ở đó. Cần nhớ rằng Nguyễn Đình Thi là người sinh sau đẻ muộn với thi đề mùa thu, cả với nghĩa đen và nghĩa bóng. Nghĩa đen vì ông kém xa tuổi đời của những Lưu Tọng Lư, Xuân Diệu, Huy Cận… Nghĩa bóng vì trước khi ông viết bài Đất Nước thì đề tài mùa thu  gần như đã được khai thác cạn kiệt với phong trào thơ mới. Các thi sĩ lãng mạn đã đong đầy mùa thu bằng một cái tôi đầy ám ảnh. Và bằng tài tình ấy, họ đã gần như độc chiếm mùa thu mà ảnh hưởng đến lớp đàn em tưởng có thể lượng hóa được. Vậy mà với mùa thu Hà Nội, Nguyễn Đình Thi đã thoát khỏi sự câu thúc của các bậc đàn anh để đem lại một ảnh thu đầy ám ảnh, như một kiểu làm dấu, kiểu buộc chỉ cổ tay cho thơ của mình.

Đó mới là bản lĩnh Nguyễn Đinh Thi.

Tưởng cũng có thể cảm nhận như vậy về Xuân Quỳnh với bài thơ Sóng. Xuân Quỳnh sinh năm 1942, và năm chị 25 tuổi đời đã viết nổi bài Sóng, một nội lực thơ thâm hậu. Mà trước chị đã có những bậc thi bá ngự trị trong làng thơ tình: Ông hoàng thơ tình Xuân Diệu, hoàng tử đất Kinh Bắc Hoàng Cầm. Sau Xuân Quỳnh làng thơ Việt Nam cũng xôm trò lắm với tình yêu, nhưng chưa thấy ai trụ bộ nổi ở thi đề này. Càng kính nể người phụ nữ mảnh mai Xuân Quỳnh!

Cũng là chút lòng cung kính với các tài năng nên tôi lẩm nhẩm đếm vài con số, và tự bao giờ lòng lại vương vấn với những cột mốc thời gian, đôi khi lại tẩm ngẩm tầm ngầm làm cái trò con trẻ vui vui, sắp xếp lại trật tự thời gian của những ngày sinh tháng đẻ đáng nhớ, may mà duyên văn hạnh ngộ lại còn biết đàng chào bác chào chú chào anh…cho phải đạo:

1910: Nguyễn Tuân, Thạch Lam

1912: Vũ Trọng Phụng

1915: Nam Cao

1916: Xuân Diệu

1917: Thâm Tâm

1918: Nguyễn Bính

1919: Huy Cận

1920: Kim Lân

1921:Quang Dũng

1922: Hoàng Cầm.

1924: Nguyễn Đình Thi

Chút trò chơi vui vui ấy đã có lần cứu tôi thoát hiểm. Lần ấy, một học trò hỏi tôi:

-Thưa thầy, thầy phục Nam Cao, Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng, Quang Dũng…Mà ai cũng là bậc tài hoa, vậy cuối cùng thầy xếp ai nhất?

Một câu hỏi không dễ trả lời.

Tôi đành đùa với khoa học vậy. Rằng:

-Tôi không đủ tầm vóc để cho phép mình xếp hạng các bậc văn nhân thi sĩ. Song các bậc tài năng ấy tất hiểu “kính lão đắc thọ”, đành xếp theo tuổi dời: Nguyễn Tuân (1910)- Vũ Trọng Phụng (1912)-Nam Cao (1915)- Chế Lan Viên (1920)- Quang Dũng(1921)

Chắc người học trò ấy cũng không đến nỗi trách tôi là vô tình.

.

Nguyễn Tấn Ái

8 phản hồi

  1. Nói về những con số thì mình lướt qua tuổi thọ của các nhà thơ này nhé
    Người xưa thường nói:
    “chữ tài đi với chữ tai một vần”
    Điều này ứng nghiệm cho những nhà thơ lớn như:
    Vũ Trọng Phụng – qua đời năm 26 tuổi, Thạch Lam – 31 tuổi, Nam Cao – 34 tuổi, Thâm Tâm – 37 tuổi
    ….
    Nhưng số các nhà thơ khác thì tuổi thọ lại rất cao, vượt qua con số 60, 70 , 80 nhiều hơn các nhà thơ yểu mệnh ở trên như:
    Quang Dũng – 67, Xuân Diệu – 69, Nguyễn Tuân – 77, Nguyễn Đình Thi – 78, Huy Cận – 85, Kim Lân – 87, Hoàng Cầm – 88…
    _Điều đó cho thấy người làm thơ thường “sống lâu
    _Thơ là phương thuốc bổ sẽ giúp ta đắc thọ
    _Cho nên mọi người nên là thơ

    Một chút bông đùa cho vui Ái nhé
    Chúc anh chị em BMH một cuối tuần bình an
    Đạt

  2. Anh Ái nè ! ý tưởng của các cậu học trò trong bài viết này ,rất giống ý tưởng của Lê Thi đấy nha. LT đã từng hỏi đồng nghiệp của mình những câu hỏi như thế này.
    Khơi khơi vài con số nhưng cũng đã giải quyết được vài vấn đề ở chỗ Lê Thi rồi.
    cảm ơn anh.

  3. Anh Đạt!
    Đồng thanh đồng khí nhé, hóa ra anh cũng rất thích đếm.
    Nhất định rồi, sống quá 40 tuổi mà làm thơ thì sẽ còn thọ dài dài, mọi người nên làm thơ!

  4. Lê Thi!
    Cảm ơn Lê Thi nhé! Mình cũng có vài lần mù mờ nên mới tập đếm để khắc phục sự cố đó mà!

  5. Bắt con số tự đánh dấu cho mình, quả không phải là điều “khơi khơi” đâu Ái nhỉ.

  6. Nói như Ái và Đạt thì chắc chị phải lọ mọ tập làm thơ thêm nhiều nhiều hơn mới được :-).

    Gì thì gì chứ đính thực là nhờ vào bài này mà chị lại được biết thêm tông tích của các nhà thơ nỗi tiếng của VN mình đấy Ái ạ! Chị cám ơn Ái nhiều 🙂

  7. Chị Phượng ơi!
    Thì cả gia đình blog mình đang chống lại thời gian đó mà!
    Nên càng nhiều người tâm huyết với thơ là càng vui phải không chị?
    Cảm ơn chị, chị nói hơi quá!Nhưng nếu là nhờ em thì càng hãnh diện, mai mốt chị nói với bạn chị rằng nhờ một nhà nghiên cứu là…em mình!
    Thầy Thống!
    Thi thầy biết rồi mà, khơi khơi là kết quả số học, mà chẳng phải khơi khơi là kết cuộc của tâm huyết mà!
    Ái.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Nội San Chuyên Tiếng Anh

Nurturing Language Talents

Khải Đơn

Thời gian trên đường

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Blogs Of The Day

Just another WordPress.com weblog

Thiền Tịnh Tâm

Tâm tịnh đời vui

%d bloggers like this: